Ticari hayatta en sık karşılaşılan sorunlardan biri, mal ya da hizmet sağladıktan sonra faturanın ödenmemesidir. Tahsil edilemeyen alacaklar, özellikle işletmelerin nakit akışını ve finansal dengesini zorlar. İnci Sigorta olarak bu rehberde, ödenmeyen bir faturanın hangi yasal yollarla tahsil edildiğini, zamanaşımı sürelerini ve bu riski baştan önlemenin yolunu açıklıyoruz.
Ödenmeyen Fatura İçin Ne Yapılır?
Ödenmeyen bir fatura ile karşılaştığınızda izlenecek yol genellikle belirli bir sırayı takip eder. Önce borçluyla iletişim kurularak ödeme hatırlatılır; sonuç alınamazsa sırasıyla şu adımlar gündeme gelir:
- İhtarname: Borçluya yazılı ve resmi bir ödeme uyarısı gönderilir.
- Faturaya dayalı icra takibi: Ödeme yine yapılmazsa icra dairesi aracılığıyla takip başlatılır.
- Alacak davası: Gerektiğinde mahkeme yoluyla alacağın tahsili istenir.
İhtarname Nasıl Gönderilir?
İhtarname, borçluya ödeme yapması için verilen yazılı ve resmi bir uyarıdır; genellikle noter aracılığıyla gönderilir. İçeriğinde ödenmeyen fatura bilgileri (tarih, tutar, vade), ödeme için tanınan süre ve ödeme yapılmazsa yasal işlem başlatılacağı belirtilir.
İhtarname üç önemli işlev görür: borçluyu temerrüde düşürür, temerrüt faizinin işlemeye başlamasını sağlar ve zamanaşımı süresini keser. Bu nedenle ihtarın yazılı yapılması ve borçluya ulaştığının kanıtlanabilmesi önemlidir. Noter, iadeli taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta (KEP) bu açıdan güvenli yöntemlerdir.
Faturaya Dayalı İcra Takibi Nasıl Yapılır?
İhtara rağmen ödeme yapılmazsa, fatura delil gösterilerek icra dairesine başvurulur ve ilamsız icra takibi (genel haciz yolu) başlatılır. Süreç genel olarak şu adımlardan oluşur:
| Adım | Ne Yapılır? |
|---|---|
| 1 | İcra dairesine takip talebi ile birlikte fatura sunulur. |
| 2 | İcra dairesi, borçluya fatura örneğini ekleyerek ödeme emri gönderir. |
| 3 | Borçlunun ödeme yapmak ya da itiraz etmek için 7 günü vardır. |
| 4 | İtiraz olmazsa takip kesinleşir ve haciz işlemleri başlatılabilir. |
İcra Takibine İtiraz Edilirse Ne Olur?
Borçlu, kendisine tanınan 7 günlük süre içinde ödeme emrine itiraz ederse icra takibi durur. Bu durumda alacaklı, itirazın iptali ya da itirazın kaldırılması davası açarak süreci sürdürebilir. Mahkeme alacaklıyı haklı bulursa takip kaldığı yerden devam eder; gerekirse faturaya dayalı bir alacak davası da açılabilir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 21. maddesine göre, kendisine fatura ulaşan kişi sekiz gün içinde itiraz etmezse faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu süre bir hak düşürücü süre değildir; ancak itiraz edilmemiş bir fatura, alacaklı lehine güçlü bir delil oluşturur ve ispat yükünü borçlu tarafa geçirir.
Fatura Alacaklarında Zamanaşımı Kaç Yıldır?
Faturaya dayalı ticari alacaklarda zamanaşımı süresi genel olarak beş yıldır. Bununla birlikte alacağın niteliğine göre bu süre değişebilir ve taraflar aralarında farklı bir süre kararlaştırmışsa o süre esas alınır. Zamanaşımı süresi dolduktan sonra borçlu zamanaşımı definde bulunursa, alacak yasal yoldan tahsil edilemez hale gelir.
İhtarname göndermek, dava açmak, icra takibi başlatmak, borcun yazılı kabulü ya da kısmi ödeme gibi işlemler zamanaşımını keser; kesilmenin ardından süre yeniden işlemeye başlar.
Temerrüt Faizi Ne Zaman Başlar?
Ödenmeyen bir faturada temerrüt faizi, faturanın düzenlendiği tarihte değil, borçlunun temerrüde düşürüldüğü (genellikle ihtarın ulaştığı) tarihte işlemeye başlar. İki ticari işletme arasındaki sözleşmelerde faiz oranı taraflarca serbestçe belirlenebilir; sözleşmede bir oran belirtilmemişse Merkez Bankası tarafından belirlenen oran uygulanır.
Tahsilat Riskini Baştan Önlemenin Yolu
İhtarname, icra takibi ve dava süreçleri zaman ve maliyet gerektirir; üstelik borçlunun ödeme gücü yoksa tahsilat her zaman garanti değildir. Bu yükü baştan azaltmanın en etkili yolu, alacaklarınızı önceden güvence altına almaktır. İnci Sigorta'nın finansal sigorta çözümleri tam da bu noktada devreye girer. Fatura güvence sigortası faturalarınızın ödenmeme riskine karşı koruma sağlarken, devlet destekli alacak sigortası KOBİ'lerin yurt içi vadeli satışlardan doğan alacaklarını devlet destekli teminat altına alır.
Alacaklarınızı Tahsil Süreci Beklemeden Koruyun
Ödenmeyen bir faturayı yasal süreçlerle takip etmek mümkündür; ancak bu riski baştan güvence altına almak işletmenizin nakit akışını çok daha sağlam tutar. İnci Sigorta deneyimli ekibiyle, fatura güvence sigortası başta olmak üzere işletmenize uygun finansal sigorta çözümlerini sizin için değerlendirir. Size özel bir teklif almak için birkaç dakikada sigorta teklifi alın ya da uzmanlarımıza danışın.
Kaynaklar
Türk Ticaret Kanunu (TTK md. 21), Türk Borçlar Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ile Vergi Usul Kanunu (mevzuat.gov.tr); Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu, SEDDK (seddk.gov.tr). Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Sürelerin hesabı ve süreçler duruma göre değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata ya da uzman hukuki danışmanlığa başvurmanız önerilir.
