Vadeli iş yapan firmalar için teminat, artık yalnızca banka üzerinden karşılanan bir ihtiyaç değil. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda 2017 yılında yapılan değişiklikle sigorta şirketlerinin düzenlediği kefalet senetleri, kamu ihalelerinde banka teminat mektubuyla eş değerli teminat olarak kabul edilmeye başlandı. Kefalet sigortası bu senedi düzenleyen ürünün adıdır ve firmanın banka kredi limitini kullanmadan teminat sunmasına imkân verir. Bu içerikte kefalet sigortasının nasıl çalıştığını, teminat türlerini, banka teminat mektubundan farklarını ve başvuru sürecini anlatıyoruz.
Kefalet Sigortası Nedir?
Kefalet sigortası, borçlunun sözleşmeden veya kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirememesi riskine karşı sigorta şirketinin alacaklıya sağladığı bir teminat mekanizmasıdır. Tazminatı almaya hak kazanan alacaklı poliçede lehdar olarak adlandırılır. Bir mal ya da kasko sigortasından farkı şudur: kefalet sigortası bir eşyayı değil, bir tarafın diğerine karşı üstlendiği ödev ve sorumlulukları güvence altına alır.
Ürünün hukuki altyapısı, 2014 yılında yayımlanan Kefalet Sigortası Genel Şartları ile oluşturuldu. Genel şartlar o dönemde Hazine Müsteşarlığı tarafından yayımlanmıştı; bugün bu düzenlemenin takibi Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’ndadır. 5 Aralık 2017 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda yapılan değişiklikle kefalet senetleri, kamu ihalelerinde banka teminat mektubu ile eş değerli teminat olarak kabul edilmeye başlandı.
Kefalet Sigortasının Üç Temel Tarafı
Kefalet sigortası sözleşmesi birbirinden farklı üç taraf üzerinden çalışır: işi üstlenen firma, alacaklı kurum ve riski üstlenen sigorta şirketi. Tarafların rolleri poliçede ayrı ayrı tanımlanır, çünkü tazminat talebini kimin yapabileceği bu tanıma bağlıdır.
| Taraf | Rolü | Örnek |
|---|---|---|
| Sigorta ettiren (borçlu) | Teminatı sağlayan, asıl işi üstlenen taraf | İhalede işi üstlenen müteahhit firma |
| Lehdar (alacaklı veya işveren) | Yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde sigortadan faydalanacak kurum | Kamu kurumu ya da özel işveren |
| Sigortacı (kefil) | Borçlu adına lehdara karşı riski üstlenen yetkili sigorta şirketi | İnci Sigorta’nın anlaşmalı olduğu sigorta şirketleri |
Kefalet Sigortasının Teminat Türleri Nelerdir?
Kefalet sigortası, proje aşamasına ve iş yapısına göre altı farklı teminat türünde düzenlenir. Hangi türün gerektiğini işveren ya da idare belirler; bu nedenle poliçe talebinden önce ihale veya sözleşme dosyasındaki teminat maddesinin okunması gerekir.
| Teminat Türü | Kapsamı |
|---|---|
| İhaleye katılım (geçici) teminatı | İhaleyi kazanan firmanın sözleşme imzalamaktan vazgeçmesi ya da kesin teminatı sunamaması riskine karşı verilir. |
| Performans (kesin) teminatı | Projenin sözleşme şartlarına ve belirlenen standartlara uygun biçimde tamamlanmasını güvence altına alır. |
| Avans ödeme teminatı | İşverenin yükleniciye yaptığı avans ödemesinin amacına uygun kullanılmasını ve iade şartlarını teminat altına alır. |
| İmalat, bakım ve onarım teminatı | Teslim sonrasında belirli bir süre içinde ortaya çıkabilecek işçilik veya üretim kusurlarına karşı koruma sağlar. |
| Gümrük ve mahkeme teminatı | Gümrük idareleri, vergi daireleri veya mahkemelerde kamu alacaklarının güvence altına alınması amacıyla verilir. |
| Sözleşme teminatı | Borçlunun sözleşmeden kaynaklanan genel yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirememesi riskine karşı verilir. |
Kefalet Sigortası Hangi Alanlarda Kullanılır?
Kefalet sigortası, teminat verme yükümlülüğünün sözleşmeyle doğduğu her sektörde kullanılır. Aşağıdaki dört alan, uygulamada en sık başvurulan kullanım başlıklarıdır.
- İnşaat, enerji ve altyapı: Ülke ekonomisi içinde büyük payı olan taahhüt ve altyapı işlerinde, ihalelerin gerektirdiği teminatı sağlamak amacıyla en sık başvurulan alandır.
- Kamu ihaleleri: Temizlik, güvenlik, araç kiralama ve yemek hizmeti gibi hizmet alımı ihalelerinde geçici ve kesin teminat olarak kullanılır.
- İhracat ve gümrük işlemleri: KDV iadelerinin hızlandırılması ile vergi ve gümrük yükümlülüklerinin karşılanması için gümrük teminatı olarak tercih edilir.
- İmalat, lojistik ve gıda sektörleri: Tedarik zincirinin sürekliliği ve sözleşmeye dayalı ticari yükümlülüklerin yerine getirilmesi için kullanılır.
Banka Teminat Mektubuna Göre Avantajları ve Farkları
Kefalet sigortasının en belirgin farkı, firmanın bankadaki gayri nakdi kredi limitini kullanmamasıdır. Gayri nakdi kredi limiti, bankanın nakit vermeden teminat mektubu gibi taahhütler için ayırdığı limittir. Bu limit korunduğu için firma aynı dönemde başka işler için de teminat verebilir.
| Kriter | Banka Teminat Mektubu | Kefalet Sigortası |
|---|---|---|
| Kredi limitine etkisi | Gayri nakdi kredi limitini doldurur | Banka limitini etkilemez |
| Maliyet | Komisyon ile ipotek ve rehin masrafları | Yalnızca sigorta primi |
| Teminat yapısı | Gayrimenkul ipoteği veya nakit blokaj | Firma deneyimi ve risk analizi |
| Risk değerlendirmesi | Teminata odaklı | Firma potansiyeline odaklı |
| Nakit akışına etkisi | Nakit bloke edebilir | Nakit akışını korur |
| Kamu ihalelerinde geçerliliği | Evet | Evet, 4734 sayılı Kanun’un 34. maddesi kapsamında |
Bilançoya etkisi: Kefalet sigortası bilançoda borç kalemi olarak yer almaz. Firmanın borçluluk oranı bu nedenle yükselmez ve kalem, kredi ile ihale değerlendirmelerinde aleyhe işlemez.
Kefalet Sigortası Nasıl Alınır?
Kefalet sigortası, yetkili bir sigorta acentesine başvurup ticari ve mali belgeleri sunmakla alınır. Süreç dört adımdan oluşur: belge hazırlığı, sigorta şirketinin risk değerlendirmesi, poliçe ile kefalet senedinin düzenlenmesi ve senedin lehdara teslim edilmesi. Değerlendirme olumlu sonuçlanmadığı sürece senet düzenlenmez, bu nedenle belge hazırlığı sürecin en belirleyici adımıdır.
Sigorta şirketi, kefalet poliçesi düzenlenmeden önce tıpkı bankalar gibi bir kredi ve risk değerlendirmesi yürütür. Bu değerlendirme yalnızca teminata değil; firmanın sektördeki deneyimine, iş bitirme kapasitesine ve finansal sağlığına odaklanır. Bu nedenle gayrimenkul ipoteği sunamayan ancak iş geçmişi güçlü firmalar da kefalet senedi alabilir.
Değerlendirme olumlu sonuçlandığında lehdara sunulmak üzere kefalet senedi düzenlenir. Kefalet senedi, banka teminat mektubunun işlevini sigorta şirketinin üstlendiğini belgeleyen resmi bir finansal belgedir. Yükümlülük yerine getirilmediğinde lehdar, tazminat talebini bu senede dayanarak yapar.
Süreçte gereken belgeler aşağıdaki dört başlıkta toplanır. Belgelerin başvuru öncesinde tek dosyada bir araya getirilmesi değerlendirme süresini kısaltır.
| Belge Türü | Detay |
|---|---|
| Ticari belgeler | Ticaret sicil gazetesi, imza sirküleri ve vergi levhası. |
| Mali tablolar | Son 3 yıla ait bilanço, mizan ve gelir tabloları. Mizan, hesapların dönem içindeki özetini gösteren tablodur. |
| Risk ve kredi raporları | Findeks risk raporu ve çek raporu. Findeks, Kredi Kayıt Bürosu’nun düzenlediği ticari sicil ve risk raporudur. |
| İş geçmişi | Biten ve devam eden işlerin hakediş tablosu ile proje referansları. Hakediş, tamamlanan iş bölümü için düzenlenen ödeme belgesidir. |
Kefalet Sigortası ile Projenizi Güvende Yürütün
Kefalet sigortası, nakit kaynaklarını bloke etmeden ya da banka kredi limitini tüketmeden iş almak isteyen firmalar için güçlü bir finansal çözümdür. Kuruluş ve iş bitirme süreci boyunca farklı teminat türlerine ihtiyaç duyan işletmeler, doğru yapılandırılmış bir kefalet poliçesiyle hem alacaklıya güvence hem de kendilerine finansal esneklik sağlayabilir.
Kefalet sigortası, işverene karşı yükümlülüğünüzü güvence altına alır; vadeli satışlarınızdan doğan tahsilat riski ise ayrı bir teminat gerektirir. Alacaklarınızın ödenmeme riskini de kapsama almak isterseniz devlet destekli alacak sigortası seçeneğini değerlendirmenizi öneririz.
İnci Sigorta’nın uzman kadrosu, firmanızın ihtiyacına uygun kefalet sigortası seçeneğini belirleyerek size özel risk analizi ve teklif hazırlar. Süreci başlatmak için sigorta teklifi alın.
Bireysel ve kurumsal poliçelerde doğru ürünü bulmanıza yardımcı oluyoruz.
Kaynaklar
- Kefalet Sigortası Genel Şartları, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK): seddk.gov.tr
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, madde 34 (5 Aralık 2017 tarihli değişiklik), Mevzuat Bilgi Sistemi: mevzuat.gov.tr
