Adresinizin deprem tehlikesini, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının yayımladığı Türkiye Deprem Tehlike Haritası üzerinden konum veya koordinat girerek sorgulayabilirsiniz. Sorgu sonucunda size il adı değil, bulunduğunuz noktaya ait yer ivmesi değerleri döner. Çünkü Türkiye genelinde kullanılan birinci, ikinci ve üçüncü derece deprem bölgesi sınıflaması 2019 yılında yürürlükten kalkmıştır. Bu rehberde yeni haritanın neyi gösterdiğini, ana fay zonlarını ve bu verilerin zorunlu deprem sigortası priminize nasıl yansıdığını ele alıyoruz.
Deprem Bölgesi Derece Sistemi Neden Kaldırıldı?
Derece sistemi, bir ili bütün olarak tek bir risk sınıfına yerleştirdiği için kaldırıldı. Yeni harita 18 Mart 2018 tarihli Resmî Gazetede yayımlanmış ve 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Aynı tarihte eski deprem bölgeleri haritası ve ona dayanan yönetmelik yürürlükten kalktığı için derece kavramı da uygulamadan çıkmıştır; güncel haritada iller derecelere ayrılmaz, her nokta için en büyük yer ivmesi değeri verilir.
| Ölçüt | Önceki sistem | Yürürlükteki sistem |
|---|---|---|
| Gösterim birimi | Birinci ile beşinci derece arası bölge | Noktaya ait en büyük yer ivmesi değeri |
| Çözünürlük | İl ve ilçe sınırları esas alınır | Adres ve koordinat düzeyinde sorgulanır |
| Pratik sonucu | Aynı ildeki iki bina aynı sınıfta sayılır | Aynı ildeki iki bina farklı değer alabilir |
Bu değişiklik, bir ilin tamamı için verilen risk sıralamalarının artık resmî bir karşılığı bulunmadığı anlamına gelir. Binanızın tehlike değerini öğrenmek için ilin adını değil, adresin kendisini sorgulamanız gerekir.
Türkiye Deprem Tehlike Haritası Hangi Değerleri Gösterir?
Harita, sorguladığınız nokta için deprem yer hareketi düzeylerine göre hesaplanmış ivme değerleri üretir. En sık kullanılan iki düzey DD-1 ve DD-2 dir. DD-1, elli yılda aşılma olasılığı yüzde 2 olan ve tekrarlanma periyodu 2.475 yıl olarak tanımlanan çok seyrek depremi ifade eder. DD-2 ise elli yılda aşılma olasılığı yüzde 10 olan ve tekrarlanma periyodu 475 yıl olan tasarım depremidir.
Raporda karşılaşacağınız kısaltmalar da bu düzeylere bağlıdır. PGA en büyük yer ivmesini, SS kısa periyot spektral ivme katsayısını, S1 ise bir saniye periyot için spektral ivme katsayısını gösterir. Bu değerler bina tasarımında kullanılan girdilerdir ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile birlikte uygulanır. Yönetmelik 18 Mart 2018 tarihli Resmî Gazetede yayımlanmış ve 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Adresinizin Deprem Tehlikesini Nasıl Sorgularsınız?
Sorgulama, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Türkiye Deprem Tehlike Haritaları interaktif web uygulaması üzerinden üç adımda tamamlanır. Uygulama herkesin erişimine açıktır.
| Adım | Aşama | Yapılacak işlem |
|---|---|---|
| 1 | Konum seçimi | Haritada adresinizi işaretleyin veya enlem ve boylam değerlerini girin. |
| 2 | Düzey seçimi | DD-1 veya DD-2 deprem yer hareketi düzeyini seçin. |
| 3 | Rapor alma | Seçtiğiniz nokta için PGA, SS ve S1 değerlerini içeren raporu görüntüleyin. |
Harita, tehlike değerini zemin koşullarından bağımsız olarak verir. Zemin sınıfı, aynı ivme değerine sahip iki noktada binanın farklı etkilenmesine yol açabileceği için tehlike değerinin yanında değerlendirilmesi gereken bir veridir.
Türkiye’deki Ana Fay Zonları Hangileridir?
Türkiye’nin deprem üretme potansiyeli büyük ölçüde üç ana yapıdan kaynaklanır. Kuzey Anadolu Fay Zonu ülkeyi doğudan batıya kat eden en uzun yapıdır ve Marmara Denizi içindeki fay sistemleriyle devam eder. Doğu Anadolu Fay Zonu güneydoğuda uzanır. Batı Anadolu ise çöküntü ve graben sistemleriyle tanımlanan, çok sayıda daha kısa fay içeren bir bölgedir.
Fayların konumunu nokta düzeyinde görmek isterseniz Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünün diri fay haritalarını inceleyebilirsiniz. Kurum 1/25.000 ölçekli sayısal diri fay haritalarının yanında 1/250.000 ölçekli Türkiye Diri Fay Haritası Serisini yayımlar; ayrıca il bazlı diri fay haritaları da erişime açıktır.
DASK Primi Hangi Parametrelere Göre Hesaplanır?
Zorunlu Deprem Sigortası primi; risk grubu, yapı tarzı ve sigorta bedeli üzerinden hesaplanır. Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği, ödenecek primin tespit edilen sigorta bedeline, risk grubuna ve yapı tarzına göre tarife uygulanmak suretiyle hesaplandığını düzenler. Tebliğde yedi risk grubu tanımlanmıştır. Sigorta bedeli ise binanın brüt yüzölçümü ile metrekare birim bedelinin çarpımıyla bulunur ve bu nedenle DASK poliçesinde arsa değeri yer almaz.
Metrekare birim bedelleri sabit değildir. Tebliğ, bu bedellerin her ay yurt içi üretici fiyat endeksi oranında artırılacağını, endeksteki değişimin negatif olması hâlinde sıfır kabul edileceğini öngörür. Bu nedenle poliçe yenileme döneminde sigorta bedeliniz de güncellenir; güncel azami teminat tutarını ve birim bedelleri poliçe düzenlenirken öğrenebilirsiniz.
Zorunlu Deprem Sigortasında Muafiyet Nasıl Uygulanır?
Her bir hasarda sigorta bedelinin yüzde 2 si oranında tenzili muafiyet uygulanır. Muafiyet, hasarın bu orana karşılık gelen kısmının sigortalı üzerinde kalması anlamına gelir. Tebliğ ayrıca her 72 saatlik dönemi tek bir hasar olarak sayar; aynı dönemde yaşanan artçı sarsıntılar bu nedenle ayrı hasar olarak değerlendirilmez.
Zorunlu Deprem Sigortası Hangi Binalar İçin Zorunludur?
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanununun 10 uncu maddesi, zorunluluk kapsamını dört grupta sayar. Bunlar; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler, tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerindeki mesken amaçlı binalar, bu binaların içindeki ticari ve büro amaçlı bölümler ile doğal afet nedeniyle devlet eliyle yapılan veya kredi desteğiyle yapılan meskenlerdir.
Kapsam dışında kalan yapılar da aynı maddede belirlenmiştir. Kamu konutları, kamu hizmet binaları, köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanları ve civarında ve mezralarda yapılan binalar ile tamamı ikamet dışı amaçlarla kullanılan binalar zorunluluk kapsamında değildir. Teminat, depremin ve deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, tsunami ile yer kaymasının doğrudan neden olduğu maddi zararları poliçede belirtilen limitler dahilinde karşılar.
Tapu ve Abonelik İşlemlerinde Poliçe Kontrol Edilir mi?
Kanunun 11 inci maddesi uyarınca tapu işlemlerinde ve su ile elektrik abonelik başvurularında zorunlu deprem sigortasının varlığı ilgili kuruluş tarafından kontrol edilir. Poliçesi bulunmayan taşınmazda bu işlemler tamamlanamaz; bu nedenle satış veya abonelik öncesinde poliçenin güncel olduğunu teyit etmeniz süreci hızlandırır.
Binanızın Deprem Dayanıklılığını Nasıl Öğrenirsiniz?
Binanızın dayanıklılığı, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı tespitiyle belirlenir. Tespit, Bakanlık tarafından lisans verilmiş kurum ve kuruluşlara başvurularak yaptırılır ve hazırlanan rapor ilgili müdürlüğe iletilir. Rapor sonucuna itiraz hakkı bulunur.
Tehlike haritasından aldığınız ivme değeri binanın durumunu göstermez; yalnızca o noktada beklenen yer hareketini tanımlar. Binanın bu hareket karşısında nasıl davranacağı yapım yılı, taşıyıcı sistemi ve sonradan yapılan değişikliklere bağlıdır. Projeye aykırı tadilat yapılması, hasar hâlinde tazminat hakkını da etkileyebilir.
Adresinizin Riskini Poliçenizle Birlikte Değerlendirin
Deprem tehlikesi artık il düzeyinde değil adres düzeyinde ölçülüyor; bu da aynı şehirdeki iki binanın farklı risk ve farklı prim taşıyabileceği anlamına geliyor. Tehlike haritasından aldığınız değer, poliçenizin yeterli olup olmadığını değerlendirirken elinizdeki en somut veridir.
Zorunlu Deprem Sigortası binanın yapısal hasarını, poliçede belirtilen limitler dahilinde karşılar. Ev eşyanız, deprem dışındaki riskler ve limiti aşan yapı hasarı için konut sigortası seçeneklerini değerlendirmenizi öneririz; bu ürün zorunlu poliçenin bıraktığı boşluğu kapatmak üzere kurgulanır. İnci Sigorta uzmanları adresinize ait risk verisini ve teminat yapınızı birlikte gözden geçirmeniz için yanınızda; karşılaştırmalı bir çalışma için sigorta teklifi alın.
Kaynaklar
Bu içerikteki bilgiler aşağıdaki resmi kaynaklardan derlenmiştir. Mevzuat ve tutarlar değişebildiği için işlem öncesinde ilgili kurumun güncel yayınını kontrol etmenizi öneririz.
- Yeni Deprem Tehlike Haritası duyurusu, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (afad.gov.tr)
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (afad.gov.tr)
- Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar, deprem yer hareketi düzeyleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (csb.gov.tr)
- Yenilenmiş Diri Fay Haritaları, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (mta.gov.tr)
- Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği, Doğal Afet Sigortaları Kurumu (dask.gov.tr)
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, madde 10 ve madde 11 (mevzuat.gov.tr)
- Zorunlu Deprem Sigortası teminat kapsamı, Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr)
