2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program, 6 Eylül 2026 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlandı. Program üç yıllık ekonomi politikalarının çerçevesini çizdiği için sigortacılık alanında yapılacak düzenlemelerin de yönünü gösteriyor. Metinde bireysel emeklilikten zorunlu afet sigortasına, birikimli hayat ürünlerinden ticari alacak sigortasına kadar on ayrı başlık yer alıyor. Aşağıda bu başlıkların her birinin poliçe sahibi için ne anlama geldiğini bulacaksınız.
Orta Vadeli Program Nedir?
Orta Vadeli Program, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan ve üç yıllık dönemin ekonomi politikalarını belirleyen resmî bir belgedir. Program, merkezi yönetim bütçesinin ve kamu kurumlarının yıllık çalışma programlarının dayanağını oluşturur. Sigortacılık açısından önemi, metinde yer alan her başlığın ilerleyen dönemde yönetmelik veya kanun değişikliğine dönüşme ihtimalinden gelir.
Poliçe sahibi açısından bunun karşılığı şudur: emeklilik planınızın fon yapısı, işyerinizdeki otomatik katılım kesintileri ve konutunuzun afet teminatı 2027 ile 2029 arasında değişebilir. Program bu değişikliklerin tarihini vermiyor, yalnızca yönünü tarif ediyor. Poliçenizi yenilerken yürürlükteki mevzuatı sormanız bu nedenle yerinde olur.
Programda Sigorta ve Emekliliği İlgilendiren 10 Başlık
Program metninde sigorta ve emeklilik sektörünü doğrudan ilgilendiren on başlık öne çıkıyor. Bu başlıkların beşi bireysel emeklilik ve otomatik katılım, biri hayat sigortaları, ikisi afet sigortası, biri ticari alacak sigortası, biri finansal eğitim tarafındadır. Tabloda her başlığın programda tarif edilen adımını görebilirsiniz.
| Başlık | Programda tarif edilen adım |
|---|---|
| BES standart fonları | Standart emeklilik yatırım fonları, katılımcı birikimine daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanır. |
| BES birikimlerinin işletilmesi | Sistemde biriken tutarın daha verimli değerlendirilmesi hedeflenir. |
| Otomatik katılımda fon çeşitliliği | Çalışanın risk tercihine göre seçebileceği fon sayısı artırılır. |
| Otomatik katılımda kesintiler | Birikimden düşülen kesinti kalemleri sadeleştirilir. |
| Otomatik katılımda büyüme | Sistemin cazibesi artırılarak fon büyüklüğü ve katılımcı sayısı yükseltilir. |
| Birikimli hayat ürünleri | Yatırım fonlarına bağlı birikimli hayat sigortası ürünleri geliştirilir ve yaygınlaştırılır. |
| Zorunlu afet sigortası | Mekanizma, tüm afet tehlikelerini kapsayacak şekilde geliştirilir. |
| Afet sigortası takibi | Beyan ve ödemelerin etkin izlendiği bir sistem kurulur. |
| Devlet Destekli Alacak Sigortası | KOBİ’lerin tahsilat riskini azaltacak biçimde etkinliği artırılır. |
| Finansal okuryazarlık | Finansal eğitim faaliyetleri toplumun tüm kesimlerinde yaygınlaştırılır. |
Bireysel Emeklilikte Standart Fonlar Neden Yeniden Tasarlanıyor?
Standart fon, katılımcının ayrı bir fon tercihi bildirmediği durumda birikiminin otomatik olarak yönlendirildiği fondur. Program, bu fonların katılımcı birikimine daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanmasını öngörüyor. Tercih bildirmeyen katılımcı sayısı yüksek olduğu için standart fonun varlık dağılımındaki bir değişiklik, bu katılımcıların birikimine doğrudan yansır.
Standart fonların yatırım sınırları devlet borçlanma araçları, vadeli ve katılma hesapları ile girişim ve gayrimenkul yatırım fonları arasında asgari ve azami oranlarla belirlenir. Yeniden tasarım, bu oranların değişmesi anlamına gelebilir. Bireysel emeklilik planınızda hangi fonda olduğunuzu ve fonun son bir yıllık getirisini yılda en az bir kez kontrol etmenizi öneririz.
Otomatik Katılımda Fon Çeşitliliği ve Kesintiler Nasıl Değişiyor?
Program, otomatik katılım için iki adım tanımlıyor: fon çeşitliliğinin artırılması ve kesintilerin sadeleştirilmesi. Fon çeşitliliği, çalışanın risk tercihine uygun seçenek sayısının artması demektir. Kesintilerin sadeleştirilmesi ise birikimden düşülen fon işletim ve yönetim giderlerinin daha az kalemde toplanmasını ifade eder. Programın belirttiği amaç, sistemin cazibesini artırarak hem fon büyüklüğünü hem katılımcı sayısını yükseltmektir.
İşe girişte otomatik katılım kapsamına alınan çalışan, cayma hakkını kullanmadığında sistemde kalmaya devam eder. Kesinti yapısının sadeleşmesi, aynı katkı payıyla birikimde kalan tutarın artması sonucunu doğurur. İki sistem arasındaki yapısal fark ve programın her biri için öngördüğü adım aşağıdaki tabloda yer alıyor.
| Bireysel Emeklilik Sistemi | Otomatik Katılım |
|---|---|
| Katılımcı kendi başvurusuyla sisteme girer. | Çalışan, işveren aracılığıyla ve ayrıca başvuru yapmadan sisteme dahil edilir. |
| Katkı payı tutarını katılımcı belirler. | Katkı payı, çalışanın prime esas kazancı üzerinden hesaplanır. |
| Fon dağılımı katılımcı tarafından seçilir; seçim yapılmazsa standart fon uygulanır. | Fon tercihi bildirilmediğinde birikim standart fonda değerlendirilir. |
| Programın öngördüğü adım: standart fonların yeniden tasarlanması. | Programın öngördüğü adım: fon çeşitliliğinin artırılması ve kesintilerin sadeleştirilmesi. |
Birikimli Hayat Sigortaları Yatırım Fonlarıyla Nasıl Bir Yapıya Geçiyor?
Program, yatırım fonlarına bağlı birikimli hayat sigortası ürünlerinin geliştirilmesini ve yaygınlaştırılmasını hedefliyor. Birikimli hayat sigortası, ödediğiniz primin bir bölümünü vefat ve maluliyet teminatına, kalan bölümünü birikime ayıran üründür. Birikim kısmının yatırım fonlarına bağlanması, bu tutarın önceden ilan edilen sabit bir getiri yerine fon performansına göre değerlendirilmesi anlamına gelir.
Bu yapı sigortacılık ile sermaye piyasalarını birbirine yaklaştırır. Karşılığında birikim tarafındaki getiri dönemden döneme dalgalanabilir. Poliçe teklifini incelerken birikimin hangi fonlara aktarıldığını ve fon işletim gider kesintisinin oranını sormanız yerinde olur.
Örnek
20 yıl vadeli birikimli bir hayat poliçesinde primin bir bölümü vefat teminatına ayrılır. Kalan bölüm yatırım fonuna aktarıldığında vade sonunda ödenecek tutar, poliçede yazan sabit bir rakam değil fonun 20 yıllık performansına göre oluşan tutardır. Vefat teminatı ise poliçede yazan tutarda sabit kalır.
Zorunlu Afet Sigortası Depremin Ötesine Nasıl Genişliyor?
Program, zorunlu afet sigortası mekanizmasının tüm afet tehlikelerini kapsayacak şekilde geliştirilmesini öngörüyor. Bugünkü zorunlu yapı Zorunlu Deprem Sigortası olarak uygulanır ve binanın taşıyıcı bölümlerinde depremin, ayrıca depremin doğrudan sonucu olan yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının yol açtığı zararı karşılar. Depremle bağlantısı olmayan sel, fırtına ve yangın bu zorunlu yapının dışındadır. Programın tarif ettiği genişleme, bu tehlikelerin de zorunlu mekanizmaya alınmasını içeriyor.
Program ayrıca afet sigortası beyanlarının ve ödemelerinin etkin biçimde takip edileceği bir sistem kurulmasını öngörüyor. Poliçesiz konut sayısının izlenmesi ve hasar ödemelerinin hızlanması bu sistemin beklenen sonucudur. Bugünkü durumda konutunuzun DASK sigortası poliçesinin yürürlükte olup olmadığını yenileme tarihinden önce kontrol etmenizi öneririz.
| Bugünkü zorunlu yapı | Programın öngördüğü yapı |
|---|---|
| Deprem ile depremin doğrudan sonucu olan yangın, infilak, tsunami ve yer kayması teminat altındadır. | Mekanizma tüm afet tehlikelerini kapsayacak şekilde geliştirilir. |
| Depremle bağlantısı olmayan sel, fırtına ve yangın zorunlu kapsamın dışındadır. | Bu tehlikelerin zorunlu kapsama alınması hedeflenir. |
| Beyan ve ödemeler için bütünleşik bir izleme yapısı tanımlı değildir. | Beyan ve ödemelerin etkin takibi için sistem kurulur. |
KOBİ’ler İçin Devlet Destekli Alacak Sigortası Neden Güçlendiriliyor?
Program, KOBİ’lerin vadeli satışlarından doğan tahsilat riskini azaltmak için Devlet Destekli Alacak Sigortası’nın etkinliğinin artırılmasını öngörüyor. Bu ürün, vadeli mal veya hizmet satışında alıcının ödemeyi yapmaması halinde oluşan zararı poliçedeki oran ve limitler çerçevesinde karşılar. Tahsil edilemeyen bir faturanın işletme nakit akışında açtığı boşluk, poliçe kapsamındaki tazminatla kısmen kapanır.
Devlet Destekli Alacak Sigortası kapsamına giren işletmelerin ciro ve çalışan sayısı ölçütleri mevzuatla belirlenir. Program ayrıca Türk Eximbank’ın ihracat kredi sigortası araçlarının etkinliğinin artırılmasını içeriyor. Yurt dışı satışlarında tahsilat riski taşıyan işletmeler bu ikinci başlığı da izleyebilir.
Finansal Okuryazarlık Neden Programın Ortak Paydası?
Program, finansal okuryazarlık ve finansal eğitim faaliyetlerinin toplumun tüm kesimlerinde yaygınlaştırılmasını öngörüyor. Bu madde diğer dokuz başlığı birbirine bağlar: fon çeşitliliği artan bir sistemde doğru fonu seçmek, birikimli hayat poliçesinde fon performansını okumak ve afet teminatının sınırını bilmek okuyucunun bilgi düzeyine bağlıdır. Ürün seçeneği arttıkça ihtiyaca uymayan ürünü seçme ihtimali de artar.
Poliçe satın almadan önce üç soruyu sormanız karar kalitenizi yükseltir: teminat neyi kapsıyor, hangi durumlar kapsam dışında ve hasar anında hangi belgeler isteniyor. Bu üç sorunun yanıtı poliçe genel şartlarında yazılıdır. Genel şartları teklif aşamasında isteyebilir, anlamadığınız maddeleri acentenize sorabilirsiniz.
Yeni Döneme Hazırlanırken Poliçelerinizi Nasıl Gözden Geçirirsiniz?
Orta Vadeli Program’daki başlıklar mevzuata yansıdıkça poliçelerinizin kapsamı ve maliyet yapısı değişebilir. Emeklilik planınızın fon dağılımını, konutunuzun afet teminatını ve işletmenizin alacak riskini aynı dönemde gözden geçirmenizi öneririz.
Birikim ile risk teminatını tek poliçede birleştirmek istiyorsanız, poliçe şartlarına göre vade sonunda ödenen primlerin iade edildiği Prim İadeli Hayat Sigortası ürününü değerlendirebilirsiniz; bu ürün birikimin yanında vefat teminatı da sağladığı için emeklilik planınızın açık bıraktığı riski kapatır. İnci Sigorta’nın deneyimli ekibi, ihtiyacınıza uygun teminatları birlikte değerlendirmeniz için yanınızda. Güncel seçenekleri karşılaştırmak için sigorta teklifi alın.
Kaynaklar
- Orta Vadeli Program (2027-2029), Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (sbb.gov.tr)
- Orta Vadeli Program (2027-2029), 6 Eylül 2026 tarihli mükerrer Resmî Gazete (resmigazete.gov.tr)
