Yurt dışında yaşamak için Türk vatandaşlığından çıkan pek çok kişi, Türkiye ile bağını tamamen koparmak istemez. Mavi Kart tam olarak bu ihtiyacı karşılar ve vatandaşlıktan çıkan kişilerin Türkiye'deki haklarının büyük bölümünü korumasını sağlar.
Bu yazıda Mavi Kart'ın hangi kanuna dayandığını, kimlere verildiğini, hangi hakları sağlayıp hangilerini sağlamadığını, sağlık güvencesinin nasıl işlediğini ve kartın nereden alınacağını bulacaksınız.
Mavi Kart Nedir?
Mavi Kart, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybedenlerin ve bu kişilerin üçüncü dereceye kadar olan altsoylarının, bazı istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanabileceğini gösteren resmi belgedir. Dayanağı 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28 inci maddesidir.
Kart, vatandaşlıktan çıkan kişilerin nüfus kayıtlarının kapanması nedeniyle müktesep haklarını yitirmesi sorununu gidermek için düzenlenmiştir. Uygulamanın eski adı Pembe Kart'tır. Mavi Kart bir vatandaşlık belgesi değildir; sahibi Türk vatandaşı sayılmaz.
Mavi Kart künyesi
| Yasal dayanak | 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, madde 28 |
| Kimler alabilir | Çıkma izniyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar altsoyları |
| Düzenleyen kurum | Yurt içinde ilçe nüfus müdürlükleri, yurt dışında dış temsilcilikler |
| Kimlik numarası | Önceden T.C. kimlik numarası olanlarda numara korunur, hiç vatandaş olmamış altsoylara yabancı kimlik numarası verilir |
| Kimlik yerine geçer mi | Hayır, nüfus cüzdanı veya T.C. kimlik kartı yerine geçmez |
Mavi Kart Kimlere Verilir?
Kart, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlıktan ayrılan kişilere ve bu kişilerin üçüncü dereceye kadar olan altsoylarına verilir. Otomatik olarak düzenlenmez; ilgilinin talebi gerekir.
Altsoyların yararlanabilmesi için üstsoyu ile soy bağını belgelendirmesi şarttır. Bu belgelendirme zincirleme yapılır; aradaki üstsoyların da Mavi Kartlılar Kütüğüne kayıtlı olması gerekir. Türk vatandaşlığından çıkma izninin şartları ise aynı kanunun 25 inci maddesinde düzenlenmiştir.
Mavi Kart Hangi Hakları Sağlar, Hangilerini Sağlamaz?
Kanunun temel kuralı, Mavi Kart sahiplerinin maddede sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam etmesidir. İstisnalar sınırlı sayıdadır ve doğrudan kanunda sayılmıştır.
| Konu | Durum |
|---|---|
| İkamet ve seyahat | Kanun kapsamında tanınan haklar arasındadır |
| Çalışma | Çalışma hakkı saklıdır; Bakanlıktan çalışma izni alınmasına gerek yoktur |
| Taşınmaz edinme ve miras | Miras, taşınır ve taşınmaz mal edinimi ile devri konularında hak tanınır |
| Sosyal güvenlik | Kazanılmış haklar saklıdır, kullanımı ilgili kanunlara tabidir |
| Seçme ve seçilme | Hak yoktur |
| Muvazzaf askerlik | Yükümlülük yoktur |
| Asli ve sürekli kamu görevi | Bir kadroya dayalı asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunulamaz |
| Kamuda diğer istihdam | İşçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalışılabilir |
| Muafen araç veya ev eşyası ithali | Hak yoktur |
Çalışma izni muafiyeti, mesleki yeterlilik ve ruhsat gibi özel kanunlardan doğan şartlara uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Mavi Kart Sahiplerinin Sağlık Güvencesi Nasıl İşler?
Bu başlık, Mavi Kart sahiplerinin en çok soru sorduğu konudur. Kanun, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakların saklı olduğunu, ancak bu hakların kullanımının ilgili kanunlara tabi olduğunu belirtir. Yani Mavi Kart tek başına otomatik bir sağlık güvencesi doğurmaz.
Türkiye'de bir işverene bağlı çalışan Mavi Kart sahibi, çalışma izninden muaf olduğu için sosyal sigorta mevzuatı çerçevesinde sigortalanabilir. Çalışmayanlar bakımından ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun yabancılar için belirlediği genel kural devreye girer: ülkede kesintisiz bir yıl ikamet edenler talep halinde genel sağlık sigortalısı olabilmektedir.
- Sosyal güvenlik sözleşmesi olan ülkelerden gelenler: Kendi kurumlarından aldıkları sağlık yardım belgesini Sosyal Güvenlik Kurumu birimine ibraz ederek YUPASS numarası alır ve anlaşmalı sağlık kuruluşlarından yararlanır.
- Sözleşmesi olmayan ülkelerden gelenler: Acil haller dışında sağlık masrafları kendilerine ait olur.
- Bir yıllık ikamet şartını henüz doldurmamış olanlar: Bu süre boyunca kamu sağlık güvencesi bulunmaz.
Bu boşluk, Türkiye'de kalış süresi boyunca özel bir sağlık teminatını gündeme getirir. Kısa ve orta süreli kalışlarda yabancı sağlık sigortası ürünleri, kapsamlı bir teminat isteyenler için ise özel sağlık sigortası seçenekleri değerlendirilebilir. Hangi ürünün uygun olduğu kalış süresine, yaşa ve kullanılacak hastane ağına göre değişir.
Mavi Kart Nereden ve Nasıl Alınır?
Mavi Kart yurt içinde ilçe nüfus müdürlüklerince, yurt dışında dış temsilciliklerce düzenlenir. Yurt içinde herhangi bir ilçe nüfus müdürlüğüne başvurabilirsiniz. Kart 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu kapsamında olduğu için başvuruda değerli kağıt bedeli ödenir.
| Adım | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| 1 | İlçe nüfus müdürlüğüne veya yurt dışında dış temsilciliğe başvurun. |
| 2 | Talep dilekçenizi verin. |
| 3 | İki adet fotoğraf teslim edin. |
| 4 | Yabancı devlet vatandaşlığınızı gösteren kimlik belgesi veya pasaportunuzu ibraz edin. |
| 5 | Değerli kağıt bedelini ödeyin. |
Mavi Kartlılar Kütüğüne kayıtlı kişiler doğum, evlenme ve boşanma gibi nüfus olaylarını bildirmekle yükümlüdür. Kartın ibraz edilemediği durumlarda Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden alınacak kayıt örneği kullanılabilir; bu belge e-Devlet üzerinden de sorgulanabilmektedir.
Türkiye'deki Sağlık Güvencenizi Birlikte Planlayalım
Mavi Kart, Türkiye ile bağınızı büyük ölçüde koruyan bir belgedir; ancak sağlık güvencesi otomatik gelmez ve kişinin durumuna göre değişir. Türkiye'ye kısa süreli gelişlerinizde ise seyahat süresini kapsayan bir teminat gerekebilir; bu ihtiyaç için yurt dışı sağlık sigortası seçeneklerini değerlendirmenizi öneririz.
İnci Sigorta'nın deneyimli ekibi, kalış sürenize ve ihtiyacınıza uygun teminat yapısını birlikte belirlemeniz için yanınızda. Size uyan çözümü konuşmak için sigorta teklifi alın.
Kaynaklar
- Mavi Kart ve Mavi Kart Sıkça Sorulan Sorular sayfaları, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü: nvi.gov.tr
- Mavi Kart uygulaması bilgi notu, T.C. Dışişleri Bakanlığı: mfa.gov.tr
- Kapsam Dışı ve Mavi Kart, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: csgb.gov.tr
- Genel Sağlık Sigortası ve Yurt Dışı Sağlık İşlemleri sayfaları, Sosyal Güvenlik Kurumu: sgk.gov.tr
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi: mevzuat.gov.tr
