Ev alırken tapu kaydını, yapı kullanma izin belgesini (iskân), imar durumu ile onaylı projeyi, geçerli DASK poliçesini, emlak vergisi ve aidat borç durumunu, enerji kimlik belgesini ve evde kiracı varsa kira sözleşmesini kontrol etmeniz gerekir. Bu belgeler, satın alacağınız evin hukuki durumunu, yapının imar mevzuatına uygunluğunu ve devirle birlikte size geçebilecek yükümlülükleri gösterir. Kontrolleri tapu randevusundan önce tamamlamanız, sonradan fark edilen bir ipotek veya borç nedeniyle işlemin ertelenme riskini azaltır.
Tapu Kaydında Neye Bakılmalı?
Tapu kaydında önce malikin satıcı olup olmadığına, ardından tapunun türüne ve taşınmaz üzerindeki kısıtlamalara bakmalısınız. Tapunun türü, satın aldığınız şeyin bitmiş bir daire mi, arsa payına bağlı bir hak mı yoksa taşınmazın tamamı üzerinde bir pay mı olduğunu gösterir.
| Tapu türü | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Kat mülkiyeti | Yapı kullanma izni alınmış binada, belirli bir bağımsız bölüm üzerinde kurulan mülkiyettir. |
| Kat irtifakı | Bina tamamlanmadan arsa payına bağlı olarak kurulan haktır; yapı kullanma izni alındıktan sonra kat mülkiyetine çevrilir. |
| Hisseli (paylı) tapu | Belirli bir daireye değil, taşınmazın tamamı üzerinde bir paya sahip olduğunuzu gösterir; diğer paydaşların önalım hakkı doğabilir. |
Takyidat Nedir?
Takyidat, tapu kaydında taşınmaz üzerindeki kısıtlamaları ve hakları gösteren bölümdür. Satın alacağınız evde aşağıdaki kayıtlardan biri bulunuyorsa, kaydın satıştan önce nasıl kaldırılacağını satıcıyla yazılı olarak netleştirmenizi öneririz:
- İpotek: Taşınmazın bir borca teminat gösterildiğini belirtir; borç kapanmadan kaldırılmaz.
- Haciz: Alacaklının talebiyle icra dairesinin taşınmaza koyduğu kısıtlamadır ve satışı engelleyebilir.
- Şerh: Kira, önalım veya satış vaadi gibi kişisel hakların tapuya işlenerek üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir hâle getirilmesidir.
- Beyan: Yönetim planı veya riskli yapı belirtmesi gibi taşınmazla ilgili bilgi notlarıdır.
Tapu Kaydı Nereden Sorgulanır?
Malik, tapu kaydını e-Devlet'teki Tapu Bilgileri Sorgulama hizmetinden görüntüleyebilir ve güncel takyidat belgesini tapu müdürlüğünden alabilir. Alıcı olarak satıcıdan yakın tarihli tapu kaydını istemenizi, ada ve parsel bilgisini Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün (TKGM) Parsel Sorgu uygulamasından kontrol etmenizi öneririz.
Yapı Kullanma İzin Belgesi Neden Önemlidir?
Yapı kullanma izin belgesi (iskân), binanın ruhsata ve onaylı projesine uygun tamamlandığını gösteren resmî belgedir. 3194 sayılı İmar Kanunu, yapı tamamlandığında bu iznin ilgili idareden alınmasını düzenler. İskânı olmayan bir binada kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilemez ve bankalar konut kredisi değerlendirmesinde bu belgenin varlığına bakar.
İskân belgesini binanın bağlı olduğu belediyenin imar biriminden sorgulayabilirsiniz. Belgenin tarihini ve kapsadığı bağımsız bölümleri kontrol ederek almak istediğiniz dairenin belgeye dâhil olduğundan emin olmanız gerekir.
İmar Durumu ve Onaylı Proje Nereden Alınır?
İmar durumu belgesi ve onaylı mimari proje, taşınmazın bulunduğu belediyenin imar biriminden alınır. Onaylı projeyi dairenin mevcut hâliyle karşılaştırmanız, balkon kapatma, çatı katı eklentisi veya duvar kaldırma gibi projeye aykırı değişiklikleri fark etmenizi sağlar. Projeye aykırı tadilatlar ileride belediye işlemlerinde sorun çıkarabileceği için bu karşılaştırmayı bir teknik uzmanla yapmanız faydalı olur.
Yeni Binadan Ev Alırken Hangi Belgelere Bakılmalı?
Yeni binadan ev alırken yapı ruhsatını, yapı denetim kuruluşu bilgilerini, kat irtifakı kaydını ve inşaat sürüyorsa satıcının sağladığı teminatı kontrol etmelisiniz. Bu belgeler, binanın hangi denetimden geçtiğini ve teslimde sorun çıkarsa hangi güvencelere başvurabileceğinizi gösterir.
- Yapı denetim bilgileri: 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'a göre yapı denetim kuruluşu, yapı kullanma izninden itibaren taşıyıcı sistemden 15 yıl, taşıyıcı olmayan kısımlardan 2 yıl süreyle sorumludur.
- Kat irtifakı kaydı: Tapuda dairenin bağımsız bölüm numarasının ve arsa payının satış sözleşmesiyle uyumlu olup olmadığını kontrol edin.
- Bina tamamlama teminatı: Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik, belirli büyüklükteki projelerde satıcıya bina tamamlama sigortası veya yönetmelikte sayılan diğer teminat yöntemlerinden birini sağlama yükümlülüğü getirir.
- Satış sözleşmesi: Teslim tarihi, gecikme hâlinde uygulanacak koşullar ve ödeme planı sözleşmede yazılı olmalıdır.
Tapu Devrinde DASK Poliçesi Aranır mı?
Tapu devrinde geçerli bir DASK poliçesi aranır. 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu'nun 11. maddesine göre tapu müdürlükleri, bu sigortaya tabi bina ve bağımsız bölümlerle ilgili tescil işlemlerini, zorunlu deprem sigortasının yaptırıldığı ve işlem tarihi itibarıyla geçerli olduğu belgelenmeden yapamaz. Poliçe yoksa veya süresi dolmuşsa satış randevusundan önce yenilenmesi gerekir.
Evi satın aldıktan sonra DASK sigortasını her yıl yenileme yükümlülüğü malik olarak size geçer. DASK, binanın kendisini deprem ve depremin yol açtığı yangın, patlama, tsunami ve yer kaymasına karşı güvenceye alır; ev eşyası ve binanın DASK limitini aşan hasarı bu poliçenin kapsamında değildir.
Kredili Alımda Hangi Sigortalar İstenir?
Kredili alımda banka, ipoteğin tapuya işlenebilmesi için geçerli DASK poliçesini ister ve genellikle konut sigortası da talep eder. Bankalar konut sigortasında kendilerini dain-i mürtehin olarak gösterir; dain-i mürtehin, hasar tazminatında kredi borcu kadar öncelikli hak sahibi olan alacaklıdır. Konut sigortası, yangın, su baskını, hırsızlık ve cam kırılması gibi DASK'ın kapsamadığı risklere karşı hem binanızı hem eşyalarınızı poliçe şartları çerçevesinde korur.
Enerji Kimlik Belgesi Satışta Zorunlu mu?
Enerji kimlik belgesi (EKB), Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği'ne göre satışta düzenlenmiş olması gereken bir belgedir. Yönetmelik, binaların ve bağımsız bölümlerin alım, satım ve kiraya verme işlemlerinde EKB düzenlenmiş olmasını şart koşar. EKB, binanın enerji tüketimini ve karbon salımını A'dan G'ye sınıflandırır ve düzenlendiği tarihten itibaren 10 yıl geçerlidir. Satış sırasında mal sahibi belgenin bir suretini alıcıya verir.
EKB genellikle bina için düzenlendiğinden belgeyi satıcıdan veya bina yönetiminden isteyebilirsiniz. EKB'nin tapu işleminde belge olarak mı istendiğini yoksa tarafların beyanıyla mı yetinildiğini randevudan önce ilgili tapu müdürlüğüne sormanızı öneririz.
Evin Borçları Nasıl Kontrol Edilir?
Evin borçlarını belediyeden emlak vergisi, site veya apartman yönetiminden aidat ve ortak gider, abonelik kurumlarından da fatura borcu sorgulayarak kontrol edersiniz. Bu kontrol, devirden sonra önceki malikten kalan bir yükümlülükle karşılaşma ihtimalini azaltır.
- Emlak vergisi: 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nda 7327 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrasında emlak vergisi borcu bulunan bina ve arazinin devri, miras ve cebri icra gibi istisnalar dışında yapılamaz; tapu müdürlüğü borcu belediye sisteminden elektronik olarak sorgular.
- Aidat ve ortak giderler: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre ödenmeyen ortak gider için diğer kat malikleri lehine bağımsız bölüm üzerinde kanuni ipotek kurulabilir. Yönetimden borç olmadığına dair yazılı bir belge almanızı ve aidatın karşıladığı giderler arasında binanın ortak alan sigortasının bulunup bulunmadığını sormanızı öneririz.
- Abonelikler: Elektrik, su ve doğal gaz aboneliklerinde son okuma tarihini ve kapatılmamış fatura olup olmadığını kontrol edin.
Kiracılı Ev Alırken Kira Sözleşmesini Neden İncelemelisiniz?
Kiracılı ev alırken kira sözleşmesini incelemelisiniz, çünkü Türk Borçlar Kanunu'nun 310. maddesine göre kiralanan taşınmaz el değiştirdiğinde yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur. Sözleşmedeki kira bedeli, süre, depozito ve artış koşulları satın alma sonrasında da sizi bağlar.
Evde kendiniz oturmayı planlıyorsanız Türk Borçlar Kanunu'nun 351. maddesi, yeni malikin gereksinim nedeniyle tahliye davası açabilmesini edinme tarihinden itibaren bir ay içinde kiracıya yazılı bildirim yapılması ve belirli sürelere uyulması koşuluna bağlar. Tahliye süreci hukuki değerlendirme gerektirdiği için satın almadan önce bir avukata danışmanızı öneririz.
Tapu Harcını Kim Öder?
Tapu harcını alıcı ve satıcı ayrı ayrı öder; 492 sayılı Harçlar Kanunu satış işleminde harcı devreden satıcı ve edinen alıcı için ayrı ayrı binde 20 (yüzde 2) oranında belirler. Harç, beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanır ve bu bedel taşınmazın emlak vergisi değerinden düşük olamaz. Harcın yanında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün belirlediği döner sermaye ücreti de ödenir.
Örnek hesaplama
Satış bedelinin 4.000.000 TL olarak beyan edildiğini ve bu tutarın emlak vergisi değerinin üzerinde olduğunu varsayalım. Alıcı 4.000.000 x 0,02 = 80.000 TL, satıcı da 80.000 TL harç öder ve toplam tapu harcı 160.000 TL olur. Tutarlar yalnızca işleyişi göstermek içindir; döner sermaye ücreti bu hesaba dâhil değildir.
Satış bedelini gerçek tutarın altında beyan etmek, sonradan harç farkı ve ceza ile karşılaşmanıza yol açabilir. Kredi kullanıyorsanız bankanın ekspertiz değeri ile beyan ettiğiniz bedel arasındaki tutarlılığa da dikkat etmenizi öneririz.
Tapu Satışında Değerleme Raporu İstenir mi?
Tapu müdürlüğü, Türk vatandaşları arasındaki olağan konut satışlarında değerleme raporunu her işlemde istemez. TKGM düzenlemeleri bu raporu yabancıların taşınmaz edinimleri gibi belirli işlemlerde arar. Konut kredisi kullanıyorsanız banka, kredi tutarını belirlemek için lisanslı bir değerleme uzmanına ekspertiz raporu hazırlatır.
Web Tapu ile Satış Randevusu Nasıl Alınır?
Web Tapu üzerinden satış randevusu, taraflardan birinin (uygulamada çoğunlukla satıcının) e-Devlet şifresiyle başvuru oluşturması ve tarafların uygun randevuyu seçmesiyle alınır. Harç ve döner sermaye ödemesinin randevu gününden önce tamamlanması işlemin gecikmeden yapılmasını sağlar.
- Satıcı ya da alıcı, webtapu.tkgm.gov.tr adresine e-Devlet şifresiyle giriş yapar ve satış başvurusunu başlatır.
- Başvuruda satılacak taşınmaz seçilir, alıcının kimlik ve iletişim bilgileri ile satış bedeli girilir.
- Taraflar, taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğü için uygun bir randevu tarihi seçer.
- Tapu müdürlüğü başvuruyu inceler ve ödenecek harç ile döner sermaye tutarını belirler.
- Taraflar harç ve döner sermaye ödemesini randevudan önce yapar; ödeme durumu e-Devlet'teki harç ve döner sermaye sorgulama hizmetinden kontrol edilebilir.
- Randevu günü alıcı ve satıcı, kimlik belgeleri ve geçerli DASK poliçesiyle tapu müdürlüğünde hazır bulunur ve resmî senedi imzalar.
Ev Alırken Belge Kontrol Listesi
Aşağıdaki liste, tapu randevusundan önce tamamlamanız gereken kontrolleri tek yerde toplar. Her belgenin nereden alınacağını ve neyi gösterdiğini birlikte görmeniz, eksik kalan adımı kolayca fark etmenizi sağlar.
| Belge | Nereden alınır? | Neyi gösterir? |
|---|---|---|
| Tapu kaydı ve takyidat | Tapu müdürlüğü, e-Devlet (malik) | Malik, tapu türü, ipotek, haciz, şerh |
| Yapı kullanma izin belgesi | Belediye imar birimi | Binanın projeye uygun tamamlandığı |
| İmar durumu ve onaylı proje | Belediye imar birimi | Dairenin projeye uygunluğu |
| DASK poliçesi | Sigorta şirketi veya aracısı | Zorunlu deprem sigortasının geçerliliği |
| Enerji kimlik belgesi | Satıcı veya bina yönetimi | Binanın enerji sınıfı |
| Emlak vergisi durumu | Belediye | Devre engel vergi borcu olup olmadığı |
| Aidat borç yazısı | Site veya apartman yönetimi | Ödenmemiş ortak gider |
| Kira sözleşmesi | Satıcı | Kira bedeli, süre ve koşullar |
Yeni Evinizi Tapu Günü Güvenceye Alın
Ev alırken belgeleri eksiksiz kontrol etmek, hem satın alma sürecini hem de sonraki yıllarda karşılaşabileceğiniz yükümlülükleri öngörülebilir kılar. Tapu kaydı, iskân, borç durumu ve DASK poliçesi gibi belgeleri randevudan önce hazırlamanız, işlemin sorunsuz tamamlanmasına yardımcı olur. İnci Sigorta'nın deneyimli ekibi, tapu devri öncesinde ihtiyaç duyduğunuz poliçeler konusunda size destek olur.
Zorunlu deprem sigortası yalnızca binayı güvenceye aldığı için, yeni evinizdeki eşyalarınızı ve DASK limitini aşan hasarları korumak üzere Konut Paket Sigortası yaptırmayı değerlendirmenizi öneririz. Tapu gününden önce poliçelerinizi hazırlamak için İnci Sigorta üzerinden sigorta teklifi alın; uzmanlarımız ihtiyacınıza uygun teminatları belirlemenize yardımcı olur.
Kaynaklar
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, madde 10 ve 11 (mevzuat.gov.tr)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, (4) sayılı Tarife; Satış İşlemlerinde Tapu Harcının Alınması, Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- 7566 sayılı Kanun, 19 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete, sayı 33112 (resmigazete.gov.tr)
- 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 7327 sayılı Kanunla değişik hâli (mevzuat.gov.tr)
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, madde 3 (mevzuat.gov.tr)
- Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği ve Enerji Kimlik Belgesi bilgi notu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (csb.gov.tr)
- Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik, 27 Kasım 2014 tarihli Resmî Gazete, sayı 29188; Ticaret Bakanlığı duyurusu (ticaret.gov.tr)