Ehliyet kodları, sürücü belgesinin hangi koşullarla geçerli olduğunu gösteren numaralardır. Hepsi kısıtlama değildir: bir bölümü gözlük takma veya yalnızca otomatik vitesli araç kullanma gibi şartları gösterirken, bir bölümü sürücüye ek yetki tanır ya da belgeye ilişkin bilgiyi kaydeder. Kodlar, onları belirleyen kuruma göre dört bölüme ayrılır. Bu rehberde kodların tamamını bu dört bölüme göre veriyor, en çok sorulan kodları ayrıca açıklıyor ve kodun sigorta tarafındaki sonucunu ele alıyoruz.
Kodlar Belgenin Neresinde Yazar?
Kodlar sürücü belgesinin arka yüzünde, soldan sağa uzanan dört sütunlu tablonun en sağındaki sütunda yer alır. En soldaki sütunda belgenin kapsadığı sınıflar M harfinden G harfine doğru alt alta sıralanır; onu o sınıfın veriliş tarihi ve geçerlilik tarihi izler; en sağdaki sütuna ise varsa kod numaraları basılır.
Kartın üzerindeki açıklamada bu sütunlar numaralandırılmıştır ve en sağdaki sütunun adı İlave bilgiler veya kısıtlamalara ilişkin kodlar olarak geçer. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün Sürücü Belgesi İşlemlerine Dair Talimatı da kodların belgenin yatay 12 numaralı bölümüne yazıldığını belirtir. En sağdaki sütun boşsa kaydınızda herhangi bir kod bulunmuyor demektir.
Belgenizi elinize aldığınızda
- Arka yüzü çevirin; sınıf harflerinin sıralandığı listeyi bulun.
- Kullandığınız sınıfın satırını takip edin, en sağdaki hücreye bakın.
- O hücredeki numaraları bu rehberdeki bölüm tablolarından karşılaştırın.
Ehliyet Kısıtlama Kodu Nedir?
Ehliyet kısıtlama kodu, sürücünün araç kullanabilmesi için yerine getirmesi gereken şartı gösteren numaradır. Şart üç başlıkta toplanır: sürücünün kullanması gereken yardımcı cihaz, araçta bulunması gereken özel tertibat ve sürüşün yapılabileceği koşullar. Kod belgenin arka yüzünde ilgili sınıfın satırında yazılıdır ve o sınıfın yalnızca bu şartla kullanılabileceğini ifade eder.
Üç başlığın karşılığı şöyledir: 01.01 gözlük kullanmayı, 10.02 aracın otomatik vitesli olmasını, 61 ise gündüz saatlerinde sürüşü şart koşar. Kod belgeye hekimin raporu, trafik kuruluşunun kaydı veya il sağlık müdürlüğü komisyonunun kararı üzerine işlenir ve şart ortadan kalktığında yeni bir belgeyle silinir.
Her Ehliyet Kodu Kısıtlama mıdır?
Hayır, kodların bir bölümü kısıtlama değil yetki ya da bilgi taşır. 96 kodu B sınıfı belgeye 4.250 kilograma kadar birleşik araç kullanma yetkisi tanır, 79.04 üç tekerlekli araçlarda hafif römork çekme imkânı verir, 70 ve 71 kodları ise yabancı bir belgenin değişimine ilişkin bilgiyi kaydeder.
Bu nedenle belgenizde kod bulunması tek başına bir eksiklik göstergesi değildir. Belirleyici olan kodun hangi şartı tanımladığı ve o şartın sürüş sırasında yerine getirilip getirilmediğidir; aşağıdaki bölüm tabloları kodunuzun hangi niteliği taşıdığını gösterir.
Kodlar Hangi Dört Bölüme Ayrılır?
Kodlar tek bir makamdan gelmez. Her bölüm farklı bir sürecin sonucudur: biri hekimin raporundan, biri trafik kuruluşunun kaydından, biri sürücü kursundan, biri de il sağlık müdürlüğü komisyonundan. Bir kodun hangi bölümde yer aldığını bilmek, o kodun nasıl değiştirileceğini de gösterir.
| Bölüm | Kodu kim belirler | Kapsadığı kodlar |
|---|---|---|
| a) Tabipler tarafından kullanılacak kodlar | Sürücü sağlık raporunu düzenleyen hekim | 01, 02, 03 grupları ile 47, 61, 64, 101, 102, 103 |
| b) Trafik kuruluşlarınca kullanılacak kodlar | Trafik kuruluşu | 62 ile 73 arası, 79 grubu, 80, 81, 95, 96 ve 97 |
| c) Millî Eğitim Bakanlığınca kullanılacak kodlar | Sürücü kursu ve operatörlük kayıtları | 104 ile 105 iş makinesi kodları |
| d) Komisyon tarafından kullanılacak kodlar | İl sağlık müdürlüğü bünyesindeki komisyon | 10 ile 44 arası tadilat kodları, 45, 46, 47, 50, 78, 102 |
47 ve 102 kodları iki ayrı bölümde birden yer alır; bu kodlar hem hekim hem komisyon kararıyla belgeye işlenebilir. Tablonun hukuki dayanağı Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliktir; yönetmelik, kod tablosunun İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve ilgili bakanlıkça belirlenerek bu kurumların internet sitesinde yayımlanacağını düzenler.
Tabipler Tarafından Kullanılacak Kodlar Hangileridir?
Bu bölümdeki kodlar sürücü sağlık raporunu düzenleyen hekim tarafından belirlenir. Görme ve işitme desteği, protez kullanımı, sürüş saatinin sınırlanması ve sağlık kontrol aralığı bu bölümde tanımlanır.
| Kod | Açıklaması |
|---|---|
| 01 | Görüşün düzeltilmesi ve veya korunması |
| 01.01 | Gözlük |
| 01.02 | Kontakt lens veya lensler |
| 01.05 | Göz siperi |
| 01.06 | Gözlük veya kontakt lensler |
| 01.07 | Kişiye özel optik aygıt |
| 02 | İşitme desteği veya iletişim desteği |
| 03 | Uzuvlara yönelik protez veya ortez |
| 03.01 | Kol veya kollar için protez ya da ortez |
| 03.02 | Bacak veya bacaklar için protez ya da ortez |
| 47 | İki tekerlekli araç kullanamaz |
| 61 | Gece araç kullanamaz; gece, güneş batımından bir saat sonra başlayıp güneş doğmadan bir saat önce biten süredir |
| 64 | Aracın hızı Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 100 üncü maddesinde belirtilen hız sınırlarından 10 kilometre daha az olmalıdır |
| 101 | Monoküler, yani tek gözle görme |
| 102 | Ambulans, ticari araç veya resmi araç kullanamaz |
| 103 | Sağlık raporu yenileme süreleri |
| 103.01 | Üç ayda bir sağlık kontrolü |
| 103.02 | Altı ayda bir sağlık kontrolü |
| 103.03 | Yılda bir sağlık kontrolü |
| 103.04 | Üç yılda bir sağlık kontrolü |
| 103.05 | Beş yılda bir sağlık kontrolü |
Bu bölümdeki kodlar sağlık raporuna bağlıdır ve rapor yenilendiğinde değişebilir. Raporunuzda bir şart belirlenmişse kod numarası raporun kendi üzerinde de yazılı olur; belgenizdeki numarayla raporunuzdaki numarayı karşılaştırabilirsiniz.
01.06 Kodu Ne Anlama Gelir?
01.06 kodu, araç kullanırken gözlük veya kontakt lens kullanmanız gerektiğini gösterir. İki seçenekten birini kullanmanız yeterlidir; bu yönüyle yalnızca gözlüğü tanımlayan 01.01 kodundan ve yalnızca lensi tanımlayan 01.02 kodundan ayrılır.
01.06 kodu sürüş saatine bir sınır getirmez. Gece araç kullanma yasağı aynı bölümdeki 61 numaralı kodla tanımlanır; belgenizde yalnızca 01.06 yazıyorsa gece sürüşünüz kısıtlı değildir.
Gözlük Kullanmayı Bıraktığınızda Kod Kalkar mı?
Kod kendiliğinden kalkmaz; yeni bir sağlık raporuyla belgenin yenilenmesi gerekir. Lazer tedavisi gibi bir müdahaleden sonra görme durumunuz değiştiğinde yetkili sağlık tesisinden güncel raporunuzu alır, ardından belge yenileme başvurusu yaparsınız. Rapor alınmadan belgedeki kod değişmez.
61 Kodu Gece Sürüşünü Tamamen Yasaklar mı?
61 kodu, tabloda tanımlanan gece saatlerinde araç kullanmayı yasaklar. Tanım sabittir: güneş batımından bir saat sonra başlar, güneş doğmadan bir saat önce biter. Bu saat aralığının dışında kalan sürüşte kod bir sınırlama getirmez.
Kodun bulunduğu belgeyle gece yola çıkmak, belgenin o anda geçerlilik koşulunu taşımaması sonucunu doğurur. Bu nedenle 61 kodu bulunan sürücülerin seyahat planını gün ışığına göre yapması gerekir.
102 Kodu Hangi Araçları Kapsam Dışında Bırakır?
102 kodu, sürücünün ambulans, ticari araç veya resmi araç kullanmasını engeller. Kod kişinin kendi özel aracını kullanmasına engel değildir; sınırlama aracın kullanım amacına ve tescil durumuna yöneliktir.
Kod çalışma hayatında karşılık bulur. Kurye, dağıtım veya yolcu taşıma gibi işlerde kullanılacak aracın ticari olup olmadığını ruhsattan kontrol etmeniz gerekir. İşverenin de sürücünün belge sınıfını ve kodlarını işe başlangıçta teyit etmesi yerinde olur.
103 Kodundaki Süre Dolarsa Ne Olur?
103 kodu sağlık raporunun hangi aralıkla yenileneceğini gösterir ve süre dolduğunda yeni rapor alınması gerekir. Sürenin takibi sürücüye aittir; rapor yenilenmediğinde belgenin ilgili sınıfa ait geçerliliği etkilenebilir.
Takip için belgenizin arka yüzündeki geçerlilik tarihi sütununu kodla birlikte okuyun. Kontrol tarihini takviminize işlemeniz, sürenin dolduğunu fark etmeden yola çıkmanızı önler.
Trafik Kuruluşlarınca Kullanılacak Kodlar Nelerdir?
Bu bölümdeki kodlar trafik kuruluşunun kayda işlediği sınırlamaları, yabancı belge değişimi bilgilerini ve belge sınıfına tanınan ek yetkileri gösterir. Bir kısmı sürüşün koşulunu belirlerken bir kısmı sürücüye yeni bir imkân tanır.
| Kod | Açıklaması |
|---|---|
| 62 | Kişinin yaşadığı yere göre belirtilen kilometre yarıçapı içinde veya yalnızca şehir ya da bölge içinde araç kullanabilir |
| 63 | Araçta yolcu taşıyamaz |
| 65 | En az kendi sürücü belgesi sınıfına sahip bir sürücü belgesi bulunan birinin refakatinde araç kullanabilir |
| 66 | Römorklu araç kullanamaz |
| 67 | Otoyollarda araç kullanamaz |
| 68 | Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promil üzerinde alkollü araç kullanamaz |
| 69 | EN 50436 standardına uygun alkol kilidi donanımına sahip araçların kullanımıyla sınırlıdır |
| 70 | Başka bir ülke tarafından verilen belgenin değişimi; ülke işareti ve belge numarası kodun yanına yazılır |
| 71 | Başka bir ülke tarafından verilen belgenin yedeği; ülke işareti ve belge numarası kodun yanına yazılır |
| 73 | Sadece dört tekerlekli araçları kullanabilir |
| 79 | Motosiklet ve motorlu bisiklet kullanımına ilişkin sınırlandırmalar ile BE sınıfına ilişkin düzenlemeler |
| 79.01 | Sadece sepetli veya sepetsiz iki tekerlekli araçları kullanabilir |
| 79.02 | Sadece M sınıfı sürücü belgesiyle kullanılabilen üç veya dört tekerlekli araçları kullanabilir |
| 79.03 | Sadece üç tekerlekli araçları kullanabilir |
| 79.04 | Üç tekerlekli araçlarda azami ağırlığı 750 kilogramı geçmeyen hafif römorkları takarak kullanabilir |
| 79.05 | Güç ağırlık oranı 0,1 kW/kg üzerinde olan ve A1 sınıfıyla kullanılabilen motosikletleri kullanabilir |
| 79.06 | İzin verilen en fazla ağırlığı 3.500 kilogramı geçen BE sınıfı araçları kullanabilir |
| 80 | 24 yaşını doldurmadan A sınıfı sürücü belgesiyle kullanılabilecek iki tekerlekli araçları kullanamaz |
| 81 | 21 yaşını doldurmadan A sınıfı sürücü belgesiyle gücü 15 kilovatı aşan üç tekerlekli motosikletleri kullanamaz |
| 95 | 2003/59/EC sayılı Direktifin belirttiği profesyonel yeterlik şartını belirtilen tarihe kadar sağlayan sürücüler |
| 96 | B sınıfı sürücü belgesiyle 4.250 kilograma kadar olan otomobil ve kamyonet cinsi birleşik araçları da kullanabilir |
| 97 | 3821/85 sayılı Konsey Tüzüğünün yetki alanına giren C1 sınıfı araçları kullanmaya yetkili değildir |
69 kodunda son kullanım tarihinin gösterilmesi isteğe bağlıdır; belgede yalnızca 69 ya da tarihiyle birlikte görünebilir. 96 kodunun tanınması için Millî Eğitim Bakanlığı mevzuatında belirtilen eğitimin tamamlanmış ya da yetenek ve davranış sınavının geçilmiş olması aranır.
Millî Eğitim Bakanlığınca Kullanılacak Kodlar Nelerdir?
Bu bölümde iki kod bulunur: sürücü kursundaki eğitimin vites tipinden doğan 104 kodu ve iş makinesi operatörlüğünü gösteren 105 kodu. İkisi de sağlık durumundan değil, eğitim ve sertifika kaydından gelir.
104 kodu, sürücü kursunda otomatik vitesli araçla eğitime ve sınava katılarak sertifika alanların belge sınıfına uygun yalnızca otomatik vitesli araçları kullanabileceğini gösterir. 105 kodu ise tek başına kullanılmaz; hangi iş makinesi için yetkiniz bulunduğunu alt kodu belirler.
78 Kodu ile 104 Kodu Arasındaki Fark Nedir?
İki kod da otomatik vitesli araçla sınırlama sonucunu doğurur, ancak farklı bölümlerden gelir. 104 kodu Millî Eğitim Bakanlığı bölümünde yer alır ve sürücü kursundaki eğitimin vites tipinden doğar. 78 kodu ise komisyon bölümündedir ve sağlık değerlendirmesi sonucunda belirlenir.
Fark, kodun nasıl kalkacağını belirler. 104 kodu manuel vitesli araç için alınmış sürücü sertifikası ibraz edildiğinde kaldırılır; 78 kodunun kalkması ise dayandığı sağlık değerlendirmesinin yenilenmesine bağlıdır.
İş Makinesi Kodları Hangi Makineyi Gösterir?
105 ile başlayan alt kodlar, G sınıfı sürücü belgesi kapsamındaki iş makinelerini tanımlar. Operatörlük kaydı Millî Eğitim Bakanlığı sisteminden gelir ve belgeye dört makineye kadar kod basılabilir; daha fazlası kayıtta görünür.
| Kod | Makine | Kod | Makine |
|---|---|---|---|
| 105.01 | Yüzey kazıma makinesi | 105.21 | Konteyner dorse vinci |
| 105.02 | Beko loder, kanal kazıma makinesi | 105.22 | Dolu konteyner makinesi |
| 105.03 | Dozer, lastik tekerlekli | 105.23 | Boş konteyner makinesi |
| 105.04 | Ekskavatör | 105.24 | Akaryakıt ikmal makinesi |
| 105.05 | Finişer | 105.25 | Pamuk hasat makinesi |
| 105.06 | Forklift | 105.26 | Pamuk toplama makinesi |
| 105.07 | Greyder | 105.27 | Arazöz |
| 105.08 | Mobil rıhtım vinci | 105.28 | Beton pompası |
| 105.09 | Silindir | 105.29 | Oto kreyn |
| 105.10 | Vinç, lastik tekerlekli | 105.30 | Kazıyıcı yükleyici |
| 105.11 | Loder, yükleyici | 105.31 | Mobil vinç |
| 105.12 | Delik delme ve sondaj makinesi | 105.32 | Mack taşıyıcı |
| 105.13 | Zemin süpürme makinesi | 105.33 | Mıcır serici |
| 105.14 | Biçerdöver | 105.34 | Asfalt serme makinesi |
| 105.15 | İş kamyonu | 105.35 | Manlift |
| 105.16 | İş makinesi, yükleyici | 105.36 | Kaldırma taşıma vinci |
| 105.17 | Terminal traktör | 105.37 | Rotatif kamyon, kar savurucu |
| 105.18 | Serdümen | 105.38 | Seyyar pancar boşaltma, temizleme ve yükleme makinesi |
| 105.19 | Konteyner saha köprü vinci | 105.39 | Bezelye hasat makinesi |
| 105.20 | Konteyner rıhtım köprü vinci | 105.40 | Transmikser |
Belgenize dört kod basılmış olsa bile kaydınızdaki diğer yetkileriniz durur. Hangi makineler için yetkiniz bulunduğunu nüfus müdürlüğündeki kaydınızdan öğrenebilirsiniz; 2010 yılından önce alınmış operatör belgelerinde il millî eğitim müdürlüğüne yönlendirme yapılır.
Komisyon Tarafından Kullanılacak Kodlar Nelerdir?
Bu bölümdeki kodları il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon belirler ve ağırlıklı olarak araçta bulunması gereken özel tertibatı tanımlar. Komisyonda ilgili branş uzmanları ile bir makine mühendisi yer alır; gerektiğinde aracın tadil edilmesinden sonra sürücünün aracı kullanıp kullanamadığı kontrol edilebilir.
| Kod | Açıklaması |
|---|---|
| 10 | Modifiye vites |
| 10.02 | Otomatik vites |
| 10.04 | Uyarlanmış vites kolu |
| 15 | Modifiye edilmiş debriyaj |
| 15.01 | Uyarlanmış debriyaj pedalı |
| 15.02 | Manuel debriyaj |
| 15.03 | Otomatik debriyaj |
| 15.04 | Debriyaj pedalının çalışmasını ya da aktivasyonunun durmasını önlemeye yönelik tedbir |
| 20 | Modifiye edilmiş fren sistemleri |
| 20.01 | Uyarlanmış fren pedalı |
| 20.03 | Sol ayağa uyarlanmış fren pedalı |
| 20.04 | Tabana göre uyarlanmış fren pedalı |
| 20.05 | Eğik fren pedalı |
| 20.06 | Elle çalıştırılan fren |
| 20.07 | Azami birim kuvveti ile çalıştırılan fren |
| 20.09 | Uyarlanmış park freni |
| 20.12 | Fren pedalının tıkanmasını önlemeye ya da aktivasyonunu sağlamaya yönelik önlem |
| 20.13 | Diz ile harekete geçirilen fren |
| 20.14 | Harici güçle desteklenen fren sistemi |
| 25 | Modifiye hızlanma sistemi |
| 25.01 | Uyarlanmış hız pedalı |
| 25.03 | Eğik hız pedalı |
| 25.04 | Manuel hız pedalı |
| 25.05 | Diz ile harekete geçirilen hız pedalı |
| 25.06 | Harici güçle desteklenen hızlanma sistemi |
| 25.08 | Soldaki hız pedalı |
| 25.09 | Hız pedalının tıkanmasını önlemeye ya da aktivasyonunu sağlamaya yönelik önlem |
| 31 | Pedal uyarlamaları ve pedal tedbirleri |
| 31.01 | Paralel pedallar ekstra seti |
| 31.02 | Aynı seviyede ya da aynıya yakın seviyede pedallar |
| 31.03 | Pedallar ayak yardımıyla çalıştırılmadığında hızlanma sistemi ve pedalların tıkanmasını önlemeye yönelik önlem |
| 31.04 | Yükseltilmiş zemin |
| 32 | Kombine fren ve hızlanma sistemi |
| 32.01 | Tek elle idare edilen kombine fren ve hızlanma sistemi |
| 32.02 | Dış bir güç tarafından idare edilen kombine fren ve hızlanma sistemi |
| 33 | Kombine fren, hız ve direksiyon sistemi |
| 33.01 | Tek elle dış kuvvet tarafından idare edilen kombine hızlanma, fren ve direksiyon sistemi |
| 33.02 | İki elle dış kuvvet tarafından idare edilen kombine hızlanma, fren ve direksiyon sistemi |
| 35 | Modifiye kontrol düzeni: far düğmeleri, cam sileceği, korna, sinyal lambaları ve benzerleri |
| 35.02 | Direksiyonu bırakmadan kullanılabilen kontrol cihazları |
| 35.03 | Direksiyondan sol eli çekmeden kullanılabilen kontrol cihazları |
| 35.04 | Direksiyondan sağ eli çekmeden kullanılabilen kontrol cihazları |
| 35.05 | Direksiyon ve hız ile frenleme mekanizmalarının kontrolünü kaybetmeden idare edilebilen kontrol cihazları |
| 40 | Modifiye direksiyon |
| 40.01 | Azami birim kuvveti ile çalıştırılan direksiyon |
| 40.05 | Uyarlanmış direksiyon simidi, daha büyük ya da kalın simit veya azaltılmış çap |
| 40.06 | Direksiyon simidinin uyarlanmış pozisyonu |
| 40.09 | Ayakla işletilen direksiyon |
| 40.11 | Direksiyon simidinde yardımcı cihaz, topuz veya direksiyon çatalı |
| 40.14 | Tek elle ya da kolla işletilen alternatif uyarlanmış direksiyon sistemi |
| 40.15 | İki elle ya da kolla işletilen alternatif uyarlanmış direksiyon sistemi |
| 42 | Modifiye edilmiş arka ve yan görüş cihazları |
| 42.01 | Arka görüş için uyarlanmış cihaz |
| 42.03 | Yan görüş sağlayan ek iç cihaz |
| 42.05 | Kör nokta görüntüleme cihazı |
| 42.06 | Elektrikle çalışan dış dikiz aynaları |
| 43 | Sürücü koltuğu pozisyonu |
| 43.01 | Normal görüş sağlayacak yükseklikte, direksiyon ve pedaldan normal uzaklıkta sürücü koltuğu |
| 43.02 | Vücut şekline göre uyarlanan sürücü koltuğu |
| 43.03 | Sabit duruş için sırt destekli sürücü koltuğu |
| 43.04 | Kol dayanağı olan sürücü koltuğu |
| 43.06 | Ayarlanabilir emniyet kemeri |
| 43.07 | Sabit bir duruş için destekli emniyet kemeri |
| 44 | Motosiklet modifikasyonları |
| 44.01 | Tek elle işletilen fren |
| 44.02 | Uyarlanmış ön frenler |
| 44.03 | Uyarlanmış arka frenler |
| 44.04 | Uyarlanmış hız sistemi |
| 44.08 | Sürücünün iki ayağının da aynı anda yere değebileceği şekilde uyarlanmış koltuk yüksekliği |
| 44.09 | Azami birim kuvveti ile çalıştırılan ön fren |
| 44.10 | Azami birim kuvveti ile çalıştırılan arka fren |
| 44.11 | Uyarlanmış ayak dayama yeri |
| 44.12 | Uyarlanmış tutma kolu |
| 45 | Sadece sepetli motosiklet kullanabilir |
| 46 | Sadece üç tekerlekli motosiklet kullanabilir |
| 47 | İki tekerlekli araç kullanamaz |
| 50 | Sadece belirtilen plaka veya şasi numaralı aracı kullanabilir |
| 78 | Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir |
| 102 | Ticari araç, resmi araç veya ambulans kullanamaz |
20.07, 40.01, 44.09 ve 44.10 kodlarında kuvvet değeri kodun yanına newton cinsinden yazılır; belgede 20.07 (300N) ya da 44.09 (140N) biçiminde görünür. 50 kodunda ise plaka veya şasi numarası kodun yanına eklenir ve sürücü tek bir araçla sınırlanır.
Kodlar Belgeye Nasıl İşlenir?
Kod, hekimin düzenlediği sağlık raporundan başlayarak belgenin üzerine basılır. Sağlık Şartları Yönetmeliği, sürücünün araç kullanmasının belirli şartlara bağlanması hâlinde bu şartın kod numarasıyla birlikte sağlık raporuna yazılacağını düzenler.
| Adım | Aşama | Yapılan iş |
|---|---|---|
| 1 | Muayene | Yetkili sağlık tesisinde sürücü sağlık raporu düzenlenir. |
| 2 | Kodun rapora yazılması | Araç kullanmayı şarta bağlayan durum, kod numarasıyla birlikte rapora işlenir. |
| 3 | Komisyon değerlendirmesi | Özel tertibatlı araç gerekiyorsa kodu il sağlık müdürlüğü bünyesindeki komisyon belirler. |
| 4 | Başvuru | Randevu alınarak nüfus müdürlüğüne bizzat başvurulur. |
| 5 | Kodun basılması | Rapordaki kısıt kodları tablodan seçilir ve belgenin arka yüzündeki kod sütununa basılır. |
Aynı yönetmelik, sürücünün sağlık şartları ile araçta bulunması gereken özel tertibatlara ilişkin kod numaralarının sürücü belgesi ve araç tescil belgesinin ilgili bölümüne yazılacağını belirtir. Özel tertibatlı bir araçta kodun yalnızca ehliyette değil, ruhsatta da karşılığının bulunması beklenir.
Koddaki Şart Kalktığında Ne Yapmanız Gerekir?
Kodun silinmesi, kodu doğuran sebebin ortadan kalktığının belgelenmesine bağlıdır. Sağlık kaynaklı bir kodda bu belge yeni bir sağlık raporu, kurs kaynaklı bir kodda ise yeni bir sertifikadır.
- 104 kodu için manuel vitesli araç sürücü sertifikası ibraz edilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün talimatı, bu durumda harç alınmayacağını ve sınıf kısıt kodu kaldırılarak yeni sürücü belgesi verileceğini düzenler.
- Sağlık kaynaklı kodlarda önce yetkili sağlık tesisinden güncel durumu gösteren yeni rapor alınır, ardından belge bilgilerindeki değişiklik nedeniyle belge yenileme başvurusu yapılır.
- Raporun sonucuna katılmıyorsanız itiraz hakkınız vardır. İtiraz, raporun verildiği ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır ve müdürlük kişiyi ilgili branşlarda üçer uzmanın bulunduğu hastaneye sevk eder.
Başvurular nüfus müdürlüklerine bizzat yapılır ve vekâletle işlem yürütülmez. Randevuyu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet Kapısı, NVİ Mobil veya Alo 199 üzerinden alabilirsiniz; güncel harç ve değerli kağıt bedelini randevu sisteminin ücretler sayfasından öğrenebilirsiniz.
Koda Aykırı Araç Kullanmak Sigortanızı Nasıl Etkiler?
Koda aykırı kullanım hasar anında tazminat tartışması doğurabilir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, poliçede gösterilen aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararları teminat dışında bırakır. Kodlar belgenizin hangi koşullarla geçerli olduğunu tanımladığı için, kodun gereğine uymadan araç kullanmak bu değerlendirmeyi gündeme getirir ve kasko sigortanızda dosyanın incelenmesini uzatabilir.
Bu nedenle gözlük kodu yazan bir belgeyle gözlüksüz araç kullanmayı, yalnızca otomatik vites kodu olan bir belgeyle manuel araç kullanmayı veya sağlık kontrol süresi dolmuş bir belgeyle yola çıkmayı küçük bir ayrıntı saymamak gerekir. Kodun gereğini yerine getirmek, hem denetimde hem hasar dosyasında tartışmayı baştan kapatır.
Zorunlu Trafik Sigortası Zararı Yine de Öder mi?
Zorunlu trafik sigortasında zarar gören üçüncü kişiye ödeme yapılır, ancak sigortacının sigortalıya rücu hakkı doğabilir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, tazminatı gerektiren olayın gereken ehliyetnameye sahip olmayan kişiler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmesi hâlinde sigortalıya rücu edilebileceğini düzenler. Yani trafik sigortası karşı tarafın zararını karşılar, sonrasında ödediği tutarı sizden talep edebilir.
Kasko ile zorunlu poliçe arasındaki fark burada netleşir. Kaskoda tartışma teminatın kapsamına girip girmediği üzerinedir; zorunlu poliçede ise ödeme yapılır ve tartışma rücu aşamasına taşınır. İki yol da sonuçta ödemenin sizin üzerinizde kalmasıyla sonuçlanabilir.
Belgenizdeki Şartı Yerine Getirdiğinizden Emin Olun
Belgenizdeki numara, sürücü belgenizin hangi koşulla geçerli olduğunu gösteren bir şarttır. Şartın karşılığını yerine getirmek, sağlık kontrol sürelerini takip etmek ve şart kalktığında belgenizi yenilemek, hem trafik denetiminde hem de hasar dosyasında sizi koruyan üç basit alışkanlıktır.
Araçla yurt dışına çıkmayı planlıyorsanız belgenizin gidilen ülkede nasıl değerlendirileceğini önceden sormanızı, yolculuk öncesinde yeşil kart sigortası kapsamınızı da gözden geçirmenizi öneririz; bu ürün yurt dışında üçüncü kişilere verilen zararlar bakımından devreye girer. İnci Sigorta uzmanları belge durumunuza uygun teminat yapısını birlikte belirlemeniz için yanınızda; karşılaştırmalı bir çalışma için sigorta teklifi alın.
Kaynaklar
Bu içerikteki bilgiler aşağıdaki resmi kaynaklardan derlenmiştir. Mevzuat ve tutarlar değişebildiği için işlem öncesinde ilgili kurumun güncel yayınını kontrol etmenizi öneririz.
- Sürücü, Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu, 1 Ocak 2016, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (nvi.gov.tr)
- Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik, madde 4, 26 Eylül 2006 tarihli Resmî Gazete, sayı 26301 (mevzuat.gov.tr)
- Sürücü Belgesi İşlemlerine Dair Talimat, 9 Mart 2018, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (nvi.gov.tr)
- Sürücü belgeleri hizmetleri ve başvuru kanalları, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (nvi.gov.tr)
- Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, madde A.5 Teminat Dışında Kalan Zararlar, Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr)
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, madde B.4 Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı, Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr)
