- Yat ve Tekne Sigortası Nedir?
- Yat ve Tekne Sigortası Hangi Deniz Araçlarını Kapsar?
- Yat ve Tekne Sigortası Teminatları Nelerdir?
- Yat ve Tekne Sigortası Hangi Durumları Kapsamaz?
- Tekne Sigortası Hesaplama: Fiyat Belirleyen Faktörler
- Tekne Sigortası Genel Şartları
- Gezi Teknelerine Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
- Kimler Yat ve Tekne Sigortası Yaptırabilir?
- Poliçe Süresi, Yenileme ve Hasar Süreci
- Tekneniz İçin Doğru Poliçeyi İnci Sigorta ile Tasarlayın
- Kaynaklar
Yat ve tekne sigortası; özel veya ticari amaçla kullanılan deniz araçlarını sadece seyir halindeyken değil, marina veya çekek yerinde dururken, denize indirme veya bindirme işlemleri sırasında ve hatta tadilat aşamasında karşılaşabilecekleri tüm risklere karşı koruma altına alan kapsamlı bir mühendislik ve sorumluluk sigortasıdır. Tekne yatırımının yüksek değeri, marina bağlama maliyetleri ve denizdeki öngörülemez risk profili göz önüne alındığında, bu sigorta tekne sahipleri için kritik bir koruma katmanı oluşturur. Bu yazıda yat ve tekne sigortasının teminatlarını, kapsam dışı durumları, fiyat belirleme faktörlerini, gezi teknelerine yönelik mevzuat zorunluluklarını ve İnci Sigorta üzerinden başvuru sürecini detaylı şekilde ele alacağız.
Yat ve Tekne Sigortası Nedir?
Yat ve tekne sigortası (Tekne Kasko Sigortası); deniz araçlarını seyir halindeyken karaya oturma, çarpışma, yanma, batma, fırtına ve hırsızlık gibi risklere karşı güvence altına alan oldukça kapsamlı bir sigorta türüdür. Ayrıca, teknenin karada veya çekek yerindeyken geçirdiği tadilat, taşıma ve montaj aşamalarında oluşabilecek hasarlara karşı da tam koruma sağlar.
Türk sigortacılık piyasasında bu ürün, uluslararası bir standart olan Enstitü Yat Klozları (Institute Yacht Clauses) çerçevesinde düzenlenir ve piyasada Tekne Yat Sigortası olarak sunulur.
Geniş bir teminat yapısına sahip olan bu poliçe, yalnızca teknenin dış gövdesiyle sınırlı kalmaz. Aşağıdaki donanım ve ekipmanlar da güvence altındadır:
- Makine ve ana teçhizatlar
- Tüm elektronik cihazlar ve navigasyon sistemleri
- Taşıyıcı konstrüksiyon
- Tekneyle birlikte tescil edilmiş servis botları ve bağlı donanımlar
Her deniz aracının riski birbirinden farklı olduğu için yat ve tekne sigortası; deniz aracının tipi (motoryat, yelkenli, sürat teknesi, balıkçı teknesi vb.) ve kullanım amacı (özel kullanım veya ticari faaliyet) gözetilerek tamamen tekne sahibinin ihtiyaçlarına özel olarak tasarlanıp düzenlenir.
| Yat Sigortası mı, Tekne Sigortası mı?
Sigortacılık piyasasında “yat sigortası” ve “tekne sigortası” ifadeleri çoğunlukla aynı ürünü tanımlamak için kullanılır. Sigorta mevzuatında ürünün resmi adı “Tekne Poliçesi” olarak geçse de, özel kullanım amaçlı büyük deniz araçları piyasada “Yat Sigortası” adıyla sunulabilmektedir. İsimlendirme ne olursa olsun, her iki poliçe de uluslararası standart olan Enstitü Yat Klozları (Institute Yacht Clauses) kapsamında düzenlenir. |
Yat ve Tekne Sigortası Hangi Deniz Araçlarını Kapsar?
Bağlama limanı Türkiye’de bulunan ve denize elverişlilik belgesine sahip olan neredeyse tüm deniz araçları yat ve tekne sigortası ile güvence altına alınabilir. Bu kapsama giren başlıca araçlar şunlardır:
- Özel yatlar ve motoryatlar.
- Yelkenliler ve katamaranlar.
- Sürat tekneleri (jet boatlar dahil).
- Guletler, tirhandiller, ticari tur ve günübirlik gezi tekneleri.
- Balıkçı gemileri ve tekneleri.
- Ahşap, fiber, alüminyum, beton veya karma malzemeden üretilmiş gemiler ile tenezzüh tekneleri ve kotralar.
- Deniz motosikletleri (jet ski).
Her deniz aracı için poliçe; teknenin teknik özellikleri, yaşı, kullanım amacı ve değer profiline göre tamamen araca özel olarak düzenlenmektedir.
Yat ve Tekne Sigortası Teminatları Nelerdir?
Yat ve tekne sigortası, temelini oluşturan ana teminatların yanı sıra ihtiyaca göre genişletilebilen ek teminatlar sunar.
Ana Teminatlar
| Teminat | Kapsam |
| Çarpma ve Çatma | Deniz aracının; iskele, dalgakıran, diğer deniz araçları veya sabit yapılarla temas etmesi (çarpma/çatma) sonucunda meydana gelebilecek maddi hasarları güvence altına alır. |
| Karaya Oturma ve Batma | Aracın sığ sularda karaya oturması, kayalıklara çarpması veya batması gibi fiziki riskler ile bu durumların gerektirdiği profesyonel kurtarma operasyonlarına ilişkin masrafları karşılar. |
| Fırtına ve Denizden Gelen Tehlikeler | Şiddetli rüzgar, fırtına, hortum, dalga gibi olumsuz doğa ve deniz olayları neticesinde teknenin gövdesinde ve donanımında oluşabilecek zararları teminat altına alır. |
| Yangın, Yıldırım ve İnfilak | Tekne bünyesinde veya mücavir (komşu) yapılarda meydana gelebilecek yangın, infilak (patlama) ve yıldırım düşmesi olaylarının doğrudan neden olduğu maddi kayıpları kapsar. |
| Deprem ve Volkanik Patlama | Sismik hareketler ve volkanik aktiviteler neticesinde hem deniz aracında hem de marina bağlama noktalarında meydana gelebilecek hasarları güvence altına alır. |
| Hava Taşıtlarıyla Temas | İnsansız hava araçları (drone), uçak veya diğer hava taşıtlarının düşmesi ya da bunlara ait parçaların çarpması sonucunda oluşabilecek fiziki hasarları karşılar. |
| Hırsızlık ve Kötü Niyetli Hareketler | Teknenin, tescilli servis botlarının veya dıştan takma motorların çalınması riskleri ile üçüncü şahıslar tarafından gerçekleştirilebilecek kötü niyetli hareketler ve sabotaj eylemlerini teminat altına alır. |
| Gizli Kusurlardan Kaynaklanan Patlamalar | Deniz aracı ve makine sistemleri bünyesinde önceden tespit edilemeyen (gizli) kusurların yol açabileceği infilak ve buna bağlı maddi hasarları güvence altına alır. |
| Enkaz Kaldırma | Ağır hasar veya tam zıya (batma) durumlarında deniz aracının kurtarılması, emniyetli bir alana çekilmesi ve enkaz kaldırma işlemlerine yönelik yasal ve operasyonel masrafları karşılar. |
| Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk | Deniz aracının neden olduğu kazalar neticesinde, üçüncü şahısların uğrayabileceği bedeni zararlar (can kaybı, yaralanma) ve maddi hasarlara ilişkin doğacak hukuki tazminat yükümlülüklerini kapsar. |
Ek Teminatlar (İsteğe Bağlı)
Ek prim ödeyerek poliçenize aşağıdaki ek teminatları dahil edebilirsiniz:
- Savaş, grev, lokavt, halk hareketleri ve kargaşalık teminatı
- Terör eylemleri teminatı
- Çevre kirliliği sorumluluk teminatı (yakıt sızıntısı vb.)
- Makine hasarları genişletme klozu (geniş kapsamlı makine kırılması)
- Balıkçılık ekipmanları teminatı
- Çekme ve kurtarma ekipmanları teminatı
- Ferdi kaza teminatı (kaptan, mürettebat ve misafirler için)
- Hukuksal koruma teminatı
- Kişisel eşya ve değerli eşya teminatı
- Sigortasız tekne teminatı (karşı tarafın sigortasız olması durumu)
| Servis Botları ve Donanımlar Hakkında
Tekneye bağlı servis botları, ana tekne ile aynı ismi taşımak koşuluyla poliçe kapsamına dahil edilir. Yani teminatın geçerli olabilmesi için servis botunun üzerinde ana teknenin adının açıkça yazılmış olması gerekir. Elektronik navigasyon cihazları, motor ve dümen donanımları gibi teknenin parçası kabul edilen ekipmanlar otomatik olarak kapsama dahildir. |
Yat ve Tekne Sigortası Hangi Durumları Kapsamaz?
Tekne Poliçesi Genel Şartları çerçevesinde aşağıdaki durumlar standart poliçe kapsamı dışında değerlendirilir:
| Kapsam Dışı Durum | Açıklama |
| Tescilsiz veya İsimsiz Servis Botları | Ana deniz aracının ismini ve ayırt edici işaretlerini üzerinde barındırmayan yardımcı deniz araçları ve servis botları poliçe teminatları dışındadır. |
| Sarf Malzemeleri ve Kumanya | Yakıt, içme suyu, gıda maddeleri, demirleme teçhizatları ve balıkçılık avadanlıkları gibi tüketilebilir veya taşınabilir donanımlar kapsam harici tutulmuştur. |
| Dıştan Takma Motorun Denize Düşmesi | Dıştan takmalı motorların seyir veya bekleme esnasında bağlantılarından koparak suya düşmesi neticesinde meydana gelen ziya ve hasarlar standart güvenceye dahil edilmez. |
| Nükleer Riskler | Nükleer reaksiyon, iyonlaştırıcı radyasyon veya radyoaktif kirlenmenin doğrudan veya dolaylı olarak sebep olduğu her türlü zarar ve ziyan istisna kapsamındadır. |
| Doğal Yıpranma ve Aşınma | Deniz aracının normal kullanımı neticesinde zamanla ortaya çıkan eskime, paslanma, korozyon, çürüme ve doğal yıpranma kaynaklı değer kayıpları karşılanmaz. |
| Bakım Yetersizliğine Bağlı Hasarlar | Üretici standartlarına uygun periyodik bakımların ihmal edilmesi veya eksik yapılması sonucunda makine, motor ve gövde sistemlerinde meydana gelen arızalar teminat haricidir. |
| Yetkisiz Ticari Faaliyet | Yalnızca özel (tenezzüh) kullanım amacıyla güvence altına alınmış deniz aracının, sigortacının yazılı onayı olmaksızın ticari amaçlarla (kiralama, yolcu taşıma vb.) çalıştırılması sırasında doğacak hasarlar poliçe kapsamında değerlendirilmez. |
| Alkol ve Narkotik Madde Etkisi Altında Seyir | Deniz aracının sevk ve idaresinden sorumlu ehliyetli kişinin (kaptan), yasal sınırların üzerinde alkol veya uyuşturucu madde tesiri altındayken gerçekleştirdiği kazalar poliçe şartları gereği reddedilir. |
| Sürekli İkametgâh Olarak Kullanım | Yatın asli seyir amacı dışında, sürekli bir yaşam alanı (ev) olarak kullanılması esnasında olağan günlük yaşantıdan kaynaklanabilecek zararlar teminat kapsamında sayılmaz. |
| Sigortacı Onayı Bulunmayan Yapısal Değişiklikler | Sigorta şirketinin önceden yazılı onayı alınmaksızın deniz aracı üzerinde gerçekleştirilen büyük çaplı tadilat, montaj veya yapısal değişikliklerin doğrudan veya dolaylı olarak sebebiyet verdiği arıza ve hasarlar teminat dışı bırakılmıştır. |
Standart kapsam dışında kalan bazı durumlar (savaş, terör, grev, çevre kirliliği vb.) ek prim ödenerek ek sözleşme ile poliçe kapsamına dahil edilebilir.
Tekne Sigortası Hesaplama: Fiyat Belirleyen Faktörler
Tekne sigortasında sabit bir fiyat listesi bulunmaz; her tekne için kişiye özel bir risk analizi yapılır. Fiyatları etkileyen temel faktörler şunlardır:
| Faktör | Prim Üzerindeki Etkisi |
| Teknenin Sigorta Değeri | En temel belirleyicilerden biridiri; yüksek değerli tekneler daha yüksek prim gerektirir. |
| Tekne Tipi ve Boyu | Motoryat, yelkenli, sürat teknesi gibi her tipin farklı risk profili vardır |
| Teknenin Yaşı | En temel belirleyicidir; ayrıca 15 yaş üstü teknelerde tamir maliyetleri yüksek olduğundan ek prim uygulanır. |
| Sürat ve Motor Gücü | 17 knot üzeri hıza sahip tekneler için sürat botu klozu ve ilave prim devreye girer. |
| Kullanım Amacı | Özel kullanım ile ticari kullanımın risk profilleri farklıdır; ayrıca kaptanın deneyimi ve hasarsızlık geçmişi fiyatlamada doğrudan etkilidir. |
| Bağlama Yeri (Marina) | Güvenli ve donanımlı marinalar prim avantajı sağlarken, korumasız açık demir yerleri riski ve prim maliyetini artırır. |
| Seyrüsefer Sahası | Seyir yapılacak coğrafi bölgenin (Türk Karasuları, açık denizler vb.) barındırdığı operasyonel riskler prim hesaplamasına doğrudan etki eder. |
| Hasar Geçmişi | Hasarsızlık performansı poliçe yenilemelerinde indirim sağlarken, geçmiş hasar kayıtları risk skorunu ve primi yükseltir. |
| Kaptan Ehliyet ve Deneyimi | Kaptanın sahip olduğu resmi ehliyetler (Amatör Denizci Belgesi vb.) ve mesleki tecrübesi, riski düşürerek prim optimizasyonu sağlar. |
| Seçilen Ek Teminatlar | Standart poliçeye ilave edilen makine kırılması, çevre kirliliği gibi özel teminatlar, üstlenilen riski genişleterek prim tutarını artırır. |
| Muafiyet (Deductible) Oranı | Hasar anında sigortalının üstleneceği muafiyet payının yüksek tutulması primi düşürürken, düşük muafiyet oranları maliyeti artırır. |
Tekne sigortası primi genellikle teknenin sigorta değeri üzerinden binde oranlarla hesaplanır; standart bir motoryat için bu oran genellikle binde 5 ile binde 20 arasında değişir. Yüksek hızlı sürat tekneleri, yaşlı tekneler ve ticari kullanımdaki yatlar için bu oran daha yüksek seyredebilir. Kesin prim teklifi için sigorta şirketlerinin teknenize özel risk analizi yapması gerekir.
| İzmir, Bodrum, Didim Yerel Yatırımcılar İçin Avantaj
Ege ve Akdeniz kıyısı bağlama yerleri ile İnci Sigorta’nın İzmir merkezi, Bodrum, Didim ve Antalya şubeleri arasındaki yerel uzmanlık; saha denetimi, hasar ekspertizi ve marina iletişimi açısından somut avantaj sağlar. Yerel deneyim, prim hesaplamasında doğru risk profilinin belirlenmesinde de fark yaratır. |
Tekne Sigortası Genel Şartları
Türkiye’de tekne sigortası, Türkiye Sigorta Birliği (TSB) tarafından yayımlanan Tekne Poliçesi Genel Şartları çerçevesinde düzenlenir. Bu standart şartlar tüm sigorta şirketleri için bağlayıcıdır ve poliçenin asgari içeriğini belirler.
Genel Şartlar Kapsamında Yer Alan Temel Hükümler
- Sigortanın konusu ve teminat altına alınan riskler
- Coğrafi sınırlar ve seyrüsefer sahası tanımı
- Sigorta süresinin başlangıç ve bitiş tarihi
- Sigorta bedelinin tespiti ve eksik sigorta uygulaması
- Muafiyet (deductible) ve sigortalının sorumluluğu
- Hasar ihbarı süresi ve gerekli belgeler
- Tazminat hesaplama yöntemi (kısmi hasar, hükmi tam zıya, gerçek tam zıya)
- Sigortalının beyan yükümlülüğü ve risk değişiklikleri bildirimi
- Sigorta şirketinin rücu hakkı
- İhtilaf çözüm usulleri ve yetkili mahkeme
Hükmi Tam Zıya (Constructive Total Loss)
Yat ve tekne sigortasının kendine özgü en önemli kavramlarından biri Hükmi Tam Zıya’dır. Tekne fiziksel olarak tamamen yok olmasa bile, onarım maliyetinin sigorta bedelini aşması veya kurtarma-onarım masraflarının ekonomik olarak makul sınırı geçmesi durumunda tekne hükmen tam zıyaa uğramış sayılır ve tam tazminat ödenir.
Uluslararası Standartlar: Enstitü Yat Klozları
Türkiye Sigorta Birliği genel şartlarının ötesinde, tekne poliçeleri uluslararası standart olan Enstitü Yat Klozları (Institute Yacht Clauses) referans alınarak düzenlenir. Bu klozlar Londra denizcilik sigorta piyasası tarafından geliştirilmiş olup teminat kapsamı, risk yönetimi ve tazminat hesaplama yöntemlerinin uluslararası standartlara uyumunu sağlar.
Gezi Teknelerine Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nca düzenlenen belgeye göre kapasitesi 12 yolcudan fazla olan ticari deniz turizmi araçları için “Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası” yaptırılması yasal bir zorunluluktur. Bu sigorta, olası bir kazada yolcuların ve üçüncü şahısların uğrayacağı bedeni ve maddi zararları teminat altına alır ve kasko sigortasının yerine geçmez, onu tamamlar.
Bireysel kullanım amaçlı özel yatlar için bu zorunluluk yasal olarak bulunmasa da, marina sözleşmelerinde üçüncü şahıs mali sorumluluk teminatı sıklıkla zorunlu tutulmaktadır.
| 12 Yolcudan Fazla Kapasiteli Ticari Teknelerde Zorunluluk
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nca düzenlenen denize elverişlilik belgesinde kapasitesi 12 yolcudan fazla olan deniz turizmi araçları için Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılması yasal zorunluluktur. Bu sigorta, kaza durumunda yolcuların ve üçüncü şahısların uğrayacağı bedeni ve maddi zararları teminat altına alır. Tekne kasko sigortasından farklı olarak P&I (Protection and Indemnity) yaklaşımıyla düzenlenir ve kasko sigortasının yerine geçmez; iki sigorta birbirini tamamlar. |
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamına; gerçek ve tüzel kişilere ait özel ve ticari yatlar, kruvaziyer gemiler, günübirlik gezi tekneleri, yüzer otel ve yüzer lokanta gibi su üstünde veya su altında hareket etme kabiliyetine sahip diğer deniz turizmi araçları girer. Tebliğde belirlenen asgari teminat tutarları yolcu sayısına göre değişir; ruhsatta belirtilen yaz ve kış yolcu kapasitelerinden büyük olan teminat hesaplamasında esas alınır.
Bireysel kullanım amaçlı özel yatlar ve 12 yolcu altı kapasiteli tekneler için bu zorunluluk uygulanmaz; ancak özellikle marina sözleşmelerinde üçüncü şahıs mali sorumluluk teminatı sıklıkla zorunlu tutulur. Standart tekne kasko sigortası içinde bu teminat zaten yer alır.
Kimler Yat ve Tekne Sigortası Yaptırabilir?
Bağlama limanı Türkiye’de yer alan tüm tekne ve yat sahipleri yat ve tekne sigortası yaptırabilir. Sigorta poliçesinin geçerli olabilmesi için aşağıdaki şartların sağlanması beklenir:
- Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi veya Gemi Tasdiknamesinin bulunması
- Tekne türüne göre Amatör Denizci Belgesi veya profesyonel ehliyet
- Denize elverişlilik belgesinin güncel olması
- Tekne kayıt bilgilerinin sigorta şirketine doğru beyan edilmesi
- Ticari kullanım söz konusuysa Turizm Bakanlığı yetki belgesi
Poliçe Süresi, Yenileme ve Hasar Süreci
Poliçe Süresi
Yat ve tekne sigortası poliçesi standart olarak 1 yıl süreyle düzenlenir. Yenileme isteğe bağlıdır; ancak sigortasız geçen sürelerde tekne riske açık kalır. Yıllık yenilemelerde teknenin güncel teknik durumu, varsa yapılan tadilatlar ve değişen sigorta bedeli yeniden değerlendirilir.
Seyrüsefer Sahası ve Yurt Dışı Geçerliliği
Poliçede belirtilen Seyrüsefer Sahası, sigortanın geçerli olduğu coğrafi bölgeyi tanımlar. Türk karasuları içinde standart geçerlilik bulunurken, Yunan adaları, Akdeniz havzası veya açık denize çıkış durumlarında sigorta şirketinin önceden onayı alınmalı ve gerekirse ek prim ödenerek seyrüsefer sahası genişletilmelidir.
Hasar Bildirim ve Tazminat Süreci
Hasar durumunda standart süreç şu adımlarda işler:
| 1 | Acil Önlem ve Güvenlik: Can ve mal güvenliği için ilk önlemler alınır; kıyı emniyeti gerekirse haberdar edilir. |
| 2 | Hasar Bildirimi: En kısa sürede sigorta şirketine veya acentesine hasar ihbarı yapılır. |
| 3 | Belge Hazırlığı: Hasar fotoğrafları, seyir defteri, kaptan raporu, kıyı emniyeti tutanağı (varsa) hazırlanır. |
| 4 | Sörveyör İncelemesi: Sigorta şirketi denizcilik eksperi (sörveyör) atayarak yerinde tespit yapar. |
| 5 | Tazminat Ödemesi: Hasar poliçe kapsamındaysa onarım veya tam tazminat ödemesi yapılır; tam zıya halinde sigorta bedeli üzerinden hesaplama yapılır. |
Tekneniz İçin Doğru Poliçeyi İnci Sigorta ile Tasarlayın
Yat ve tekne sigortası; deniz aracınızın değerine, kullanım amacına ve seyrüsefer profiline göre özelleştirilmiş kapsamlı bir koruma çözümüdür. Standart kasko teminatlarından sürat botu klozuna, üçüncü şahıs mali sorumluluktan çevre kirliliği ek teminatına kadar geniş bir yelpaze sunan bu sigorta; doğru kurgulandığında deniz tutkusunun finansal güvencesini sağlar.
İnci Sigorta‘nın deneyimli ekibi; teknenizin teknik özellikleri, sigorta değeri, bağlama yeri ve kullanım amacına göre Türkiye’nin önde gelen anlaşmalı sigorta şirketlerinden karşılaştırmalı teklifler hazırlar. Enstitü Yat Klozları kapsamında doğru teminat yapısının seçilmesinden hasar bildirim sürecine kadar tüm aşamalarda uzman desteği sunar. Hemen sigorta teklifi alın ve teknenizi denizdeki tüm risklere karşı güvence altına alın.
Bireysel ve kurumsal poliçelerde doğru ürünü bulmanıza yardımcı oluyoruz.
Kaynaklar
Türkiye Sigorta Birliği, Tekne Poliçesi Genel Şartları: https://www.tsb.org.tr/. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği: https://www.seddk.gov.tr/. 16 Mart 2022 tarihli Resmi Gazete Tebliği değişikliği: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/03/20220316-4.htm. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Madde 1259.
