Zeyilname Nedir, Poliçede Zeyil Nasıl Yapılır?

Zeyilname, yürürlükteki bir sigorta poliçesinde yapılan değişikliği belgeleyen ve poliçenin eki olarak düzenlenen evraktır. Günlük dilde kısaca zeyil denir. Adres, teminat, sigorta bedeli veya araç bilgisi gibi bir unsur değiştiğinde sigorta şirketi yeni bir poliçe düzenlemez; mevcut poliçeyi zeyilname ile günceller. Poliçede zeyil, sigortalının değişikliği acentesine veya sigorta şirketine bildirmesiyle başlar ve sigorta şirketinin zeyilnameyi düzenlemesiyle tamamlanır.

Zeyil İşlemi Hangi Adımlarla Yapılır?

Zeyil işlemi; değişikliğin bildirilmesi, belgelerin iletilmesi, prim farkının hesaplanması ve zeyilnamenin düzenlenmesi adımlarıyla yapılır. Sigortalı değişikliği acentesine veya sigorta şirketine iletir, sigorta şirketi değişikliğin riske etkisini değerlendirir ve sonucu zeyilnameyle poliçeye işler. Değişiklik ek prim ya da prim iadesi doğuruyorsa bu tutar da aynı zeyilnamede gösterilir.

1. Değişikliği bildirin: Adres, teminat, sigorta bedeli veya araç bilgisindeki değişikliği acentenize ya da sigorta şirketinize yazılı olarak iletin.
2. Belgeleri ekleyin: Değişikliği gösteren belgeyi (ruhsat, satış belgesi veya yeni adres bilgisi gibi) talebinize ekleyin.
3. Prim farkını öğrenin: Sigorta şirketi değişikliğin riske etkisini değerlendirir ve varsa ek prim ya da iade tutarını hesaplar.
4. Zeyilnameyi kontrol edin: Size ulaşan zeyilnamedeki yürürlük tarihi, teminat ve tutar bilgilerinin talebinizle uyumlu olduğunu kontrol edin.

Zeyilname Hangi Durumlarda Düzenlenir?

Zeyilname, poliçedeki bilgilerden herhangi birinin sözleşme süresi içinde değişmesi hâlinde düzenlenir. Değişikliğin türü, zeyilin sonucunu da belirler: bazı değişiklikler ek prim doğurur, bazıları prim iadesine yol açar, bazıları ise yalnızca kayıt güncellemesidir.

Tablodaki sonuçlar değişikliğin riski artırıp artırmadığına göre oluşur. Riski artıran bir değişiklik ek prim, riski azaltan bir değişiklik ise iade doğurur. Hangi işlemin hangi sonucu vereceğini poliçe düzenlenirken acentenizden öğrenebilirsiniz.

Zeyilde Prim İadesi Nasıl Hesaplanır?

Prim iadesi, feshin veya değişikliğin sebebine göre gün esası ya da kısa dönem esası üzerinden hesaplanır. Gün esasında sigorta şirketi, teminatın yürürlükte kaldığı günlere düşen primi alıkoyar ve kalan tutarı iade eder. Türk Ticaret Kanunu da sözleşmenin sona ermesinden sonraki günlere ait primin sigorta ettirene geri verileceğini düzenler. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, sözleşmenin feshedildiği hâllerde ve aracın satılması gibi menfaat sahibinin değiştiği durumlarda bu gün esasını uygular.

Kısa dönem esası ise sigortalının kanuni bir sebep olmadan kendi isteğiyle poliçeyi iptal ettirdiği durumlarda gündeme gelir. Bu durumda sigorta şirketi, poliçede ve bilgilendirme formunda yazılı kısa dönem esasını uygulayabilir. Kısa dönem esasında kullanılan süre için alınan prim gün esasına göre hesaplanan tutardan yüksek olduğundan iade tutarı daha düşük çıkar. Hangi esasın uygulanacağını poliçenizin özel şartlarından ve bilgilendirme formundan öğrenebilirsiniz.

Örnek hesap: kaskoda gün esası

Yıllık kasko priminizin 73.000 TL olduğunu ve aracınızı poliçe başlangıcından 100 gün sonra sattığınızı varsayalım. Menfaat sahibi değiştiği için iade gün esasına göre hesaplanır: günlük prim 73.000 / 365 = 200 TL, teminatın yürürlükte kaldığı 100 günün primi 20.000 TL, iade edilecek tutar ise 53.000 TL olur. Tutarlar yalnızca işleyişi göstermek içindir.

Ek prim gerektiren zeyillerde aynı mantık tersine işler. Teminat poliçe ortasında eklendiğinde ek prim, teminatın yürürlükte kalacağı gün sayısı üzerinden hesaplanır; yılın tamamı için prim alınmaz.

Trafik Sigortası İptalinde Prim İadesi Nasıl Hesaplanır?

Trafik sigortasında poliçe sona erdiğinde prim iadesi gün esasına göre hesaplanır, ancak sigorta şirketinde kalan prim belirli bir alt sınırın altına inemez. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik, 1 Ocak 2025'ten itibaren sona eren poliçelerde sigorta şirketine kalan primin, poliçenin sona erdiği tarihteki aylık brüt asgari ücretin %2'sinden az olamayacağını düzenler; küsurat bir üst tam sayıya yuvarlanır. Bu nedenle poliçe başlangıcından kısa süre sonra yapılan iptallerde iade tutarı, yalnızca gün esasına göre hesaplanan tutardan düşük çıkabilir.

Örnek hesap: trafik sigortasında alt sınır

Yıllık trafik sigortası priminizin 7.300 TL olduğunu ve aracınızı poliçe başlangıcından 10 gün sonra sattığınızı varsayalım. Gün esasına göre günlük prim 7.300 / 365 = 20 TL, kullanılan 10 günün primi 200 TL olur. Aylık brüt asgari ücret 33.030 TL alındığında alt sınır 33.030 x %2 = 660,60 TL, yukarı yuvarlandığında 661 TL olur. Sigorta şirketinde 200 TL yerine 661 TL kalır ve size 6.639 TL iade edilir. Tutarlar yalnızca işleyişi göstermek içindir.

Araç Satışında Poliçeye Ne Olur?

Araç satıldığında trafik sigortası poliçesi satış tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer ve yeni malik için geçerli olmaz. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik, sözleşmenin araç işletenini takip ettiğini, işletenin değiştiği her durumda mevcut sözleşmenin değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona ereceğini ve ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılacağını düzenler. Poliçenin satıştan sonra 15 gün süreyle yeni işleten için geçerli kalmasını sağlayan eski kural, 5 Aralık 2024'ten itibaren uygulanmaz. Anayasa Mahkemesi Karayolları Trafik Kanununun 94. maddesindeki ilgili fıkraları iptal etti ve yönetmelikteki 15 günlük süreyi düzenleyen cümle aynı tarih itibarıyla yürürlükten kaldırıldı.

Bu nedenle aracı satın alan kişi, aracı trafiğe çıkarmadan önce kendi adına trafik sigortası yaptırır. Satış öncesinde yeni poliçenin başlangıç tarihini noter işlemiyle aynı güne denk getirmek, aradaki sigortasız süreyi önler.

Satış Sonrası Kasko Poliçesi Devam Eder mi?

Kasko poliçesi araç el değiştirdiğinde devam etmez. Genel Şartlar, sözleşme süresi içinde menfaat sahibinin ilgili mevzuata uygun olarak değişmesi hâlinde sigorta sözleşmesinin menfaat sahibinin değiştiği anda kendiliğinden feshedilmiş olacağını düzenler. Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi gün esasına göre hesaplanır ve fazlası sigorta ettirene geri verilir. Aracı satın alan kişi kasko güvencesi istiyorsa kendi adına yeni bir kasko poliçesi yaptırır.

Poliçe Bilgilerinizdeki Değişikliği Bildirmek Zorunlu mudur?

Riski artıran değişiklikleri sigorta şirketine bildirmek, sigorta ettirenin kanundan doğan bir yükümlülüğüdür. Türk Ticaret Kanununun 1444. maddesine göre sigorta ettiren, sözleşmenin yapılmasından sonra sigortacının izni olmadan rizikoyu (sigortalanan tehlikeyi) veya mevcut durumu ağırlaştıracak işlemler yapamaz. Bu tür bir değişiklik sigorta ettirenin bilgisi dâhilinde olmuşsa derhâl, bilgisi dışında olmuşsa öğrendiği tarihten itibaren en geç on gün içinde sigortacıya bildirilir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları da sigorta süresi içindeki ihbar yükümlülüğünü aynı yönde düzenler.

Bildirim üzerine sigortacı, değişikliği öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilir veya prim farkı isteyebilir. Sigorta ettiren prim farkını on gün içinde kabul etmezse sözleşme feshedilmiş sayılır. Taraflar değişikliği kabul ettiğinde sigorta şirketi değişikliği zeyilname ile poliçeye işler.

Zeyilname Olmadan Hasar Ödenir mi?

Poliçeye zeyilname ile işlenmemiş bir değişiklik, hasar ödemesinde dikkate alınmayabilir. Sigorta şirketi hasarı poliçede ve zeyilnamelerde yazılı bilgiler üzerinden değerlendirir. Örneğin poliçeye eklenmesini istediğiniz bir teminat zeyille işlenmediyse, o teminata ait hasar kapsam dışında kalır.

Riski ağırlaştıran bir değişikliğin bildirilmemesi de tazminatı etkileyebilir. Türk Ticaret Kanununa göre sigorta ettirenin kusuru varsa ve değişiklik hasarla bağlantılıysa, sigortacı tazminatı ödenen prim ile ödenmesi gereken prim arasındaki orana göre azaltabilir. Değişiklik yaptığınızda zeyilnamenin düzenlendiğini ve size ulaştığını teyit etmeniz, hasar aşamasındaki tartışmayı baştan önler.

Zeyilnameyi Poliçenizle Birlikte Saklamak Neden Önemlidir?

Zeyilnameyi poliçenizle birlikte saklamak önemlidir, çünkü güvencenizin güncel kapsamı ancak iki belge birlikte okunduğunda ortaya çıkar. Zeyilname, poliçenin yerine geçen değil onu tamamlayan bir belgedir. Poliçenin ilk hâlinde yazmayan bir teminat ya da değişmiş bir bedel yalnızca zeyilnamede görünür.

• Her zeyilnamenin tarihini ve konusunu not alın; aynı poliçede birden fazla zeyil düzenlenebilir.
• Hasar bildirimi yaparken poliçe ve zeyilnameleri birlikte iletin.
• Poliçe yenileme döneminde zeyillerle eklenen teminatların yeni poliçeye taşındığını kontrol edin.

Poliçe Değişikliklerinizi Zamanında Bildirin

Zeyilname, poliçenizin hayatınızdaki değişikliklere ayak uydurmasını sağlayan araçtır. Adres değişikliği gibi görünürde küçük bir güncelleme bile hasar anında tebligat ve iletişim açısından sonuç doğurur. Değişikliği öğrendiğiniz anda bildirmeniz, hem yükümlülüğünüzü yerine getirmenizi hem de güvencenizin güncel kalmasını sağlar.

Aracınızı üçüncü kişilere verdiğiniz zararların ötesinde kendi hasarlarınıza karşı da korumak istiyorsanız, gövde hasarı, hırsızlık ve yangın gibi riskleri kapsayan kasko sigortası seçeneklerini değerlendirmenizi öneririz; bu ürün zorunlu poliçenin karşılamadığı kendi aracınızdaki zararları kapsar. İnci Sigorta uzmanları poliçenizdeki değişiklikleri ve teminat yapınızı birlikte gözden geçirmeniz için yanınızda; karşılaştırmalı bir çalışma için sigorta teklifi alın.

Kaynaklar

• Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, madde C.3 Sigorta Süresi İçinde İhbar Yükümlülüğü ve Sonuçları ve madde C.5 Menfaat Sahibinin Değişmesi, Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr)
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik, madde 11 ve geçici madde 9, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (seddk.gov.tr)
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 13 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete, sayı 32751 (resmigazete.gov.tr)
• Anayasa Mahkemesi kararı, E.2023/130, K.2024/17, 5 Mart 2024 tarihli Resmî Gazete, sayı 32480 (anayasa.gov.tr)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 1419, madde 1444 ve madde 1445 (mevzuat.gov.tr)